X
تبلیغات
رایتل
احکام محتضر

533 مسلمانى را که محتضر است‏یعنى در حال جان دادن می‏باشد، مرد باشد یا زن، بزرگ باشد یا کوچک، باید به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به طرف قبله باشد. و اگر خواباندن او کاملا به این طور ممکن نیست، بنابر احتیاط واجب تا اندازه‏اى که ممکن است، باید به این دستور عمل کنند. و چنانچه خواباندن او به هیچ قسم ممکن نباشد به قصد احتیاط او را رو به قبله بنشانند. و اگر آن هم نشود، باز به قصد احتیاط او را به پهلوى راست‏یا به پهلوى چپ، رو به قبله بخوابانند.

534 احتیاط واجب آن است که تا وقتى او را از محل احتضار حرکت نداده‏اند، رو به قبله باشد، و بعد از حرکت دادن این احتیاط واجب نیست.

535 رو به قبله کردن محتضر بر هر مسلمان واجب است، و اجازه گرفتن از ولى او لازم نیست.

536 مستحب است‏شهادتین و اقرار به دوازده امام علیهم السلام و سایر عقاید حقه را، به کسى که در حال جان دادن است طورى تلقین کنند که بفهمد. و نیز مستحب است چیزهایى را که گفته شد، تا وقت مرگ تکرار کنند.

537 مستحب است این دعاها را طورى به محتضر تلقین کنند که بفهمد: "اللهم اغفر لى الکثیر من معاصیک و اقبل منى الیسیر من طاعتک یا من یقبل الیسیر و یعفو عن الکثیر اقبل منى الیسیر و اعف عنى الکثیر انک انت العفو الغفور اللهم ارحمنى فانک رحیم".

538 مستحب است کسى را که سخت جان می‏دهد، اگر ناراحت نمی‏شود به جایى که نماز می‏خوانده ببرند.

539 مستحب است براى راحت‏شدن محتضر بر بالین او سوره مبارکه "یس" و"الصافات" و " احزاب" و "آیة الکرسى" و آیه پنجاه و چهارم از سوره اعراف و سه آیه آخر سوره بقره، بلکه هر چه از قرآن ممکن است بخوانند.

540 تنها گذاشتن محتضر و گذاشتن چیز سنگین روى شکم او و بودن جنب و حائض نزد او و همچنین حرف زدن زیاد، و گریه کردن و تنها گذاشتن زنها نزد او مکروه است.




احکام بعد از مرگ

541 بعد از مرگ مستحب است دهان میت را، هم بگذارند که باز نماند و چشمها و چانه میت را ببندند و دست و پاى او را دراز کنند و پارچه‏اى روى او بیندازند و اگر شب مرده است، در جایى که مرده، چراغ روشن کنند، و براى تشییع جنازه او مؤمنین را خبر کنند. و در دفن او عجله نمایند، ولى اگر یقین به مردن او ندارند، باید صبر کنند تا معلوم شود و نیز اگر یت‏حامله باشد و بچه در شکم او زنده باشد باید به قدرى دفن را عقب بیندازند، که پهلوى چپ او را بشکافند و طفل را بیرون آورند و پهلو را بدوزند.





احکام غسل و کفن و نماز و دفن میت

542 غسل و کفن و نماز و دفن مسلمان دوازده امامی، بر هر مکلفى واجب است. و اگر بعضى انجام دهند، از دیگران ساقط می‏شود. و چنانچه هیچ کس انجام ندهد همه معصیت کرده‏اند. و بنابر احتیاط واجب حکم مسلمانى هم که دوازده امامی نیست، همین طور است.

543 اگر کسى مشغول کارهاى میت‏شود، بر دیگران واجب نیست اقدام نمایند. ولى اگر او عمل را نیمه کاره بگذارد، باید دیگران تمام کنند.

544 اگر انسان یقین کند که دیگرى مشغول کارهاى میت‏شده، واجب نیست به‏ کارهاى میت اقدام کند. ولى اگر شک یا گمان دارد، باید اقدام نماید.

545 اگر کسى بداند غسل یا کفن یا نماز یا دفن میت را باطل انجام داده‏اند،باید دوباره انجام دهد. ولى اگر گمان دارد که باطل بوده یا شک دارد که درست بوده یا نه، لازم نیست اقدام نماید.

546 براى غسل و کفن و نماز و دفن میت، باید از ولى او اجازه بگیرند.

547 ولى زن که در غسل و کفن و دفن او دخالت می‏کند شوهر اوست، و بعد ازاو، مردهایى که از میت ارث می‏برند مقدم بر زنهاى ایشانند، و هر کدام که در ارث بردن مقدم هستند در این امر نیز مقدمند.

548 اگر کسى بگوید من وصى یا ولى میتم یا ولى میت به من اجازه داده که غسل و کفن و دفن میت را انجام دهم، چنانچه دیگرى نمی‏گوید من ولى یا وصى میتم یا ولى میت به من اجازه داده است، انجام کارهاى میت با اوست.

549 اگر میت براى غسل و کفن و دفن و نماز خود غیر از ولى، کس دیگرى را معین کند، احتیاط واجب آن است که ولى و آن کس هر دو اجازه بدهند، و لازم نیست کسى که میت، او را براى انجام این کارها معین کرده، این وصیت را قبول کند ولى اگر قبول کرد، باید به آن عمل نماید.




احکام غسل میت

550 واجب است میت را سه غسل بدهند: اول: به آبى که با سدر مخلوط باشد.دوم: به آبى که با کافور مخلوط باشد. سوم: با آب خالص.

551 سدر و کافور باید به اندازه‏اى زیاد نباشد که آب را مضاف کند و به‏اندازه‏اى هم کم نباشد که نگویند سدر و کافور با آب مخلوط شده است.

552 اگر سدر و کافور به اندازه‏اى که لازم است پیدا نشود، بنابر احتیاط واجب باید مقدارى که به آن دسترسى دارند، در آب بریزند.

553 کسى که براى حج احرام بسته است، اگر پیش از تمام کردن سعى بین صفا و مروه بمیرد، نباید او را با آب کافور غسل دهند و به جاى آن باید با آب خالص غسلش بدهند، و همچنین اگر در احرام عمره پیش از کوتاه کردن مو،بمیرد.

554 اگر سدر و کافور یا یکى از اینها پیدا نشود یا استعمال آن جایز نباشد،مثل آن که غصبى باشد، باید بجاى هر کدام که ممکن نیست، میت را با آب خالص غسل بدهند.

555 کسى که میت را غسل می‏دهد باید مسلمان دوازده امامی و عاقل باشد و مسایل غسل را هم بداند، و بنابر احتیاط واجب بالغ باشد.

556 کسى که میت را غسل می‏دهد، باید قصد قربت داشته باشد، یعنى غسل را براى انجام فرمان خداوند عالم بجا آورد. و اگر به همین نیت تا آخر غسل سوم باقى باشد، کافى است و تجدید لازم نیست.

557 غسل بچه مسلمان اگر چه از زنا باشد، واجب است. و غسل و کفن و دفن کافر و اولاد او جایز نیست. و کسى که از بچگى دیوانه بوده و به حال دیوانگى بالغ شده چنانچه پدر و مادر او یا یکى از آنان مسلمان باشند، باید اورا غسل داد و اگر هیچ کدام آنان مسلمان نباشند، غسل دادن او جایز نیست.

558 بچه سقط شده را اگر چهار ماه یا بیشتر دارد، باید غسل بدهند، و اگر چهار ماه ندارد، باید در پارچه‏اى بپیچند و بدون غسل دفن کنند.

559 اگر مرد زن را، و زن مرد را غسل بدهد، باطل است. ولى زن می‏تواند شوهر خود را غسل دهد و شوهر هم می‏تواند زن خود را غسل دهد، اگر چه احتیاط مستحب آن است که زن شوهر خود، و شوهر زن خود را غسل ندهد.

560 مرد می‏تواند دختر بچه‏اى را که سن او از سه سال بیشتر نیست، غسل دهد. زن هم می‏تواند پسر بچه‏اى را که سه سال بیشتر ندارد، غسل دهد.

561 اگر براى غسل دادن میتى که مرد است مرد پیدا نشود، زنانى که با او نسبت دارند و محرمند مثل مادر و خواهر و عمه و خاله، یا به واسطه شیر خوردن با او محرم شده‏اند، می‏توانند غسلش بدهند. و نیز اگر براى غسل میت زن، زن دیگرى نباشد، مردهایى که با او نسبت دارند و محرمند، یا به واسطه شیر خوردن با او محرم شده‏اند، می‏توانند از زیر لباس او را غسل دهند.

562 اگر میت و کسى که او را غسل می‏دهد، هر دو مرد یا هر دو زن باشند، جایز است که غیر از عورت، جاهاى دیگر میت برهنه باشد، و همین طور اگر محرم باشند.

563 نگاه کردن به عورت میت‏حرام است، و کسى که او را غسل می‏دهد اگر نگاه کند معصیت کرده، ولى غسل باطل نمی‏شود.

564 اگر جایى از بدن میت نجس باشد، باید پیش از آنکه آنجا را غسل بدهند، آب بکشند. و احتیاط مستحب آن است که تمام بدن میت، پیش از شروع به غسل پاک باشد.

565 غسل میت مثل غسل جنابت است و احتیاط واجب آن است که تا غسل ترتیبى ممکن است، میت را غسل ارتماسى ندهند. و احتیاط مستحب آن است که در غسل ترتیبى هر یک از سه قسمت بدن را در آب فرو نبرند بلکه آب را روى آن بریزند.

566 کسى را که در حال حیض یا در حال جنابت مرده، لازم نیست غسل حیض یا غسل جنابت بدهند، بلکه همان غسل میت براى او کافى است.

567 جایز نیست که براى غسل دادن میت مزد بگیرند، ولى مزد گرفتن براى کارهاى مقدماتى غسل حرام نیست.

568 اگر آب پیدا نشود، یا استعمال آن مانعى داشته باشد، باید عوض هر غسل، میت را یک تیمم بدهند.

569 کسى که میت را تیمم می‏دهد، می‏تواند در صورت امکان دست میت را به زمین بزند و به صورت و پشت دستهایش بکشد. و اگر به این صورت ممکن باشد، لازم نیست به دست زنده هم او را تیمم داد، اگر چه احتیاط استحبابى جمع است.




احکام کفن میت

570 میت مسلمان را باید با سه پارچه که آنها را لنگ و پیراهن و سرتاسرى می‏گویند، کفن نمایند.

571 لنگ باید از ناف تا زانو، اطراف بدن را بپوشاند، و بهتر آن است که از سینه تا روى پا برسد. و بنابر احتیاط واجب پیراهن باید از سر شانه تا نصف ساق پا تمام بدن را بپوشاند، و درازاى سرتاسرى باید به‏قدرى باشد که بستن دو سر آن ممکن باشد، و پهناى آن باید به اندازه‏اى باشد که یک طرف آن روى طرف دیگر بیاید.

572 مقدارى از لنگ، که از ناف تا زانو را می‏پوشاند و مقدارى از پیراهن که از شانه تا نصف ساق را می‏پوشاند، مقدار واجب کفن است. و آنچه بیشتر از این مقدار در مساله قبل گفته شد، مقدار مستحب کفن می‏باشد.

573 اگر ورثه بالغ باشند و اجازه دهند که بیشتر از مقدار واجب کفن را،که در مساله قبل گفته شد از سهم آنان بردارند، اشکال ندارد. و احتیاط واجب آن است که بیشتر از مقدار واجب کفن و همچنین مقدارى را که احتیاطا لازم است، از سهم وارثى که بالغ نشده، برندارند.

574 اگر کسى وصیت کرده باشد که مقدار مستحب کفن را که در دو مساله قبل گفته شد، از ثلث مال او بردارند، یا وصیت کرده باشد ثلث مال را به مصرف خود او برسانند، ولى مصرف آن را معین نکرده باشد، یا فقط مصرف مقدارى از آن را معین کرده باشد، می‏توانند مقدار مستحب کفن را از ثلث مال او بردارند.

575 اگر میت وصیت نکرده باشد که کفن را از ثلث مال او بردارند، می‏توانند به طور متعارف که لایق شان میت می‏باشد، کفن و چیزهاى دیگرى را که از واجبات دفن است از اصل مال بردارند.

576 کفن زن بر شوهر است، اگر چه زن از خود مال داشته باشد. و همچنین اگر زن را به شرحى که در کتاب طلاق گفته می‏شود، طلاق رجعى بدهند و پیش از تمام شدن عده بمیرد، شوهرش باید کفن او را بدهد. و چنانچه شوهر بالغ نباشد یا دیوانه باشد، ولى شوهر باید از مال او کفن زن را بدهد.

577 کفن میت بر خویشان او واجب نیست، اگر چه مخارج او در حال زندگى برآنان واجب باشد.

578 احتیاط واجب آن است که هر یک از سه پارچه کفن به قدرى نازک نباشد که بدن میت از زیر آن پیدا باشد.

579 کفن کردن با چیز غصبى، اگر چیز دیگرى هم پیدا نشود، جایز نیست. و چنانچه کفن میت غصبى باشد و صاحب آن راضى نباشد، باید از تنش بیرون آورند، اگر چه او را دفن کرده باشند. و همچنین جایز نیست با پوست مردار او را کفن کنند.

580 کفن کردن میت با چیز نجس و با پارچه ابریشمی خالص جایز نیست،ولى در حال ناچارى اشکال ندارد. و احتیاط واجب آن است که با پارچه طلاباف هم میت را کفن نکنند، مگر در حال ناچارى.

581 کفن کردن با پارچه‏اى که از پشم یا موى حیوان حرام گوشت تهیه شده، در حال اختیار جایز نیست. ولى اگر پوست‏حیوان حلال گوشت را طورى درست کنند که به آن جامه گفته شود، می‏شود با آن میت را کفن کنند. و همچنین اگر کفن از مو و پشم حیوان حلال گوشت باشد اشکال ندارد، اگر چه احتیاط مستحب آن است که بااین دو هم کفن ننمایند.

582 اگر کفن میت به نجاست‏خود او، یا به نجاست دیگرى نجس شود، چنانچه کفن ضایع نمی‏شود، باید مقدار نجس را بشویند یا ببرند. ولى اگر در قبر گذاشته باشند، بهتر است که ببرند. بلکه اگر بیرون آوردن میت اهانت به او باشد،بریدن واجب می‏شود. و اگر شستن یا بریدن آن ممکن نیست، در صورتى که عوض کردن آن ممکن باشد، باید عوض نمایند.

583 کسى که براى حج‏یا عمره احرام بسته، اگر بمیرد باید مثل دیگران کفن شود،و پوشاندن سر و صورتش اشکال ندارد.

584 مستحب است انسان در حال سلامتى، کفن و سدر و کافور خود را تهیه کند.




احکام حنوط

585 بعد از غسل واجب است میت را حنوط کنند، یعنى به پیشانى و کف دستها و سر زانوها و سر دو انگشت بزرگ پاهاى او کافور بمالند. و مستحب است به سر بینى میت هم کافور بمالند، و باید کافور ساییده و تازه باشد. و اگر به واسطه کهنه بودن، عطر او از بین رفته باشد، کافى نیست.

586 در حنوط میت، مراعات ترتیب بین اعضاى سجود لازم نیست. اگر چه مستحب است اول کافور را به پیشانى میت بمالند.

587 بهتر آن است که میت را پیش از کفن کردن، حنوط نمایند. اگر چه در بین کفن کردن و بعد از آن هم، مانعى ندارد.

588 کسى که براى حج احرام بسته است، اگر پیش از تمام کردن سعى بین صفا و مروه بمیرد، حنوط کردن او جایز نیست. و نیز اگر در احرام عمره پیش ازآنکه موى خود را کوتاه کند بمیرد، نباید او را حنوط کنند.

589 زنى که شوهر او مرده و هنوز عده‏اش تمام نشده، اگر چه حرام است‏خود را خوشبو کند، ولى چنانچه بمیرد، حنوط او واجب است.

590 مکروه است میت را با مشک و عنبر و عود و عطرهاى دیگر خوشبو کنند،یا براى حنوط اینها را با کافور مخلوط نمایند.

591 مستحب است، قدرى تربت‏حضرت سیدالشهدا علیه‏السلام با کافور مخلوط کنند. ولى باید از آن کافور به جاهایى که بى‏احترامی می‏شود، نرسانند. و نیز باید تربت به قدرى زیاد نباشد، که وقتى با کافور مخلوط شد آن را کافور نگویند.

592 اگر کافور به اندازه غسل و حنوط نباشد، بنابر احتیاط واجب غسل را مقدم دارند. و اگر براى هفت عضو نرسد، بنابر احتیاط واجب پیشانى را مقدم دارند.

593 مستحب است دو چوب تر و تازه در قبر همراه میت بگذارند.




احکام نماز میت

594 نماز خواندن بر میت مسلمان، اگر چه بچه باشد، واجب است. ولى باید پدر و مادر آن بچه یا یکى از آنان مسلمان باشند و شش سال بچه تمام شده باشد.

595 نماز میت باید بعد از غسل و حنوط و کفن کردن او خوانده شود. و اگرپیش از اینها یا در بین اینها بخوانند، اگر چه از روى فراموشى یا ندانستن مساله باشد، کافى نیست.

596 کسى که می‏خواهد نماز میت بخواند، لازم نیست با وضو یا غسل یا تیمم باشدو بدن و لباسش پاک باشد. و اگر لباس او غصبى هم باشد، اشکال ندارد. اگر چه احتیاط مستحب آن است که تمام چیزهایى را که در نمازهاى دیگر لازم است رعایت کند.

597 کسى که به میت نماز می‏خواند، باید رو به قبله باشد و نیز واجب است میت را مقابل او به پشت بخوابانند، به طورى که سر او به طرف راست نمازگزار و پاى او بطرف چپ نمازگزار باشد.

598 مکان نمازگزار باید از جاى میت پست‏یا بلندتر نباشد. ولى پستى و بلندى مختصر اشکال ندارد.

599 نمازگزار باید از میت دور نباشد. ولى کسى که نماز میت را به جماعت می‏خواند، اگر از میت دور باشد، چنانچه صفها به یکدیگر متصل باشد، اشکال ندارد.

600 نمازگزار باید مقابل میت بایستد. ولى اگر نماز به جماعت‏خوانده شود و صف جماعت از دو طرف میت بگذرد، نماز کسانى که مقابل میت نیستند، اشکال ندارد.

601 بین میت و نمازگزار باید پرده و دیوار یا چیزى مانند اینها نباشد ولى اگر میت در تابوت و مانند آن باشد، اشکال ندارد.

602 در وقت‏خواندن نماز، باید عورت میت پوشیده باشد و اگر کفن کردن او ممکن نیست، باید عورتش را اگر چه با تخته و آجر و مانند اینها باشد بپوشانند.

603 نماز میت را باید ایستاده و با قصد قربت بخواند. و در موقع نیت، میت را معین کند، مثلا نیت کند نماز می‏خوانم بر این میت قربة الى الله.

604 اگر کسى نباشد که بتواند نماز میت را ایستاده بخواند، می‏شود نشسته بر او نماز خواند.

605 اگر میت وصیت کرده باشد که شخص معینى بر او نماز بخواند، احتیاط واجب آن است که آن شخص از ولى میت اجازه بگیرد و بر ولى هم بنابر احتیاط واجب، واجب است که اجازه بدهد.

606 مکروه است بر میت چند مرتبه نماز بخوانند، ولى اگر میت اهل علم و تقوى باشد مکروه نیست.

607 اگر میت را عمدا یا از روى فراموشى یا به جهت عذرى بدون نماز دفن کنند،یا بعد از دفن معلوم شود، نمازى که بر او خوانده شده باطل بوده است، تا وقتى جسد او از هم نپاشیده، واجب است با شرطهایى که براى نماز میت گفته شد به قبرش نماز بخوانند.

608 نماز میت پنج تکبیر دارد و اگر نماز گزار پنج تکبیر به این ترتیب بگوید کافى است: بعد از نیت و گفتن تکبیر اول بگوید: "اشهد ان لا اله الا الله و ان محمدا رسول الله". و بعد از تکبیر دوم بگوید: "اللهم صل على محمد و آل محمد". و بعد از تکبیر سوم بگوید: "اللهم اغفر للمؤمنین و المؤمنات". و بعد از تکبیر چهارم اگر میت مرد است بگوید: "اللهم اغفر لهذا المیت" و اگر زن است بگوید: "اللهم اغفر لهذه المیت" و بعد تکبیر پنجم را بگوید. و بهتر است بعد از تکبیر اول بگوید: "اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له و اشهد ان محمدا عبده و رسوله ارسله بالحق بشیرا و نذیرا بین یدى الساعة". و بعد از تکبیر دوم بگوید: "اللهم صل على محمد و آل محمد و بارک على محمد و آل محمد و ارحم محمدا و آل محمد کافضل ما صلیت و بارکت و ترحمت و المرسلین و الشهداء و الصدیقین و جمیع عباد الله الصالحین". و بعد از تکبیر سوم بگوید: "اللهم اغفر للمؤمنین و المؤمنات و المسلمین و المسلمات الاحیاء منهم و الاموات تابع بیننا و بینهم بالخیرات انک مجیب الدعوات انک على کل شى‏ء قدیر". و بعد از تکبیر چهارم اگر میت مرد است بگوید: "اللهم ان هذا عبدک و ابن عبدک و ابن امتک نزل بک و انت‏خیر منزول به اللهم انا لا نعلم منه الا خیرا و انت اعلم به منا اللهم ان کان محسنا فزد فى احسانه و ان کان مسیئا فتجاوز عنه و اغفر له اللهم اجعله عندک فى اعلى علیین و اخلف على اهله فى الغابرین و ارحمه برحمتک یا ارحم الراحمین". و بعد تکبیر پنجم را بگوید. ولى اگر میت زن است بعد از تکبیر چهارم بگوید: "اللهم ان هذه امتک و ابنة عبدک و ابنة امتک نزلت بک و انت‏خیر منزول به اللهم انا لا نعلم منها الا خیرا و انت اعلم بها منا اللهم ان کانت محسنة فزد فى احسانها و ان کانت مسیئة فتجاوز عنها و اغفر لها اللهم اجعلها عندک فى اعلى علیین و اخلف على اهلها فى الغابرین و ارحمها برحمتک یا ارحم الراحمین".

609 باید تکبیرها و دعاها را طورى پشت‏سر هم بخواند که نماز از صورت خود خارج نشود.

610 کسى که نماز میت را به جماعت می‏خواند، باید تکبیرها و دعاهاى آن را هم بخواند.




مستحبات نماز میت

611 چند چیز در نماز میت مستحب است: اول: کسى که نماز میت می‏خواند با وضو یا غسل یا تیمم باشد. و احتیاط مستحب آن است در صورتى تیمم کند که وضو و غسل ممکن نباشد، یا بترسد که اگر وضو بگیرد یا غسل کند به نماز میت نرسد. دوم: اگر میت مرد است امام جماعت‏یا کسى که فرادى به او نماز می‏خواند مقابل وسط قامت او بایستد، و اگر میت زن است مقابل سینه‏اش بایستد. سوم: پابرهنه نماز بخواند. چهارم: در هر تکبیر دستها را بلند کند. پنجم: فاصله او با میت به قدرى کم باشد که اگر باد لباسش را حرکت دهد به جنازه برسد. ششم: نماز میت را به جماعت بخواند. هفتم: امام جماعت تکبیر و دعاها را بلند بخواند و کسانى که با او نماز می‏خوانند، آهسته بخوانند. هشتم: در جماعت اگر چه ماموم یک نفر باشد، عقب امام بایستد. نهم نمازگزار به میت و مؤمنین زیاد دعا کند. دهم:پیش از نماز سه مرتبه بگوید: الصلاه. یازدهم: نماز را در جایى بخوانند که مردم براى نماز میت بیشتر به آنجا می‏روند. دوازدهم: زن حائض اگر نماز میت را به جماعت می‏خواند، در صفى تنها بایستد.

612 خواندن نماز میت در مساجد مکروه است ولى در مسجد الحرام مکروه نیست.





احکام کفن

613 واجب است میت را طورى در زمین دفن کنند که بوى او بیرون نیاید و درندگان هم نتوانند بدنش را بیرون آورند. و در صورتى که ترس درنده و نزدیک شدن انسانى که از بوى میت اذیت‏شود در بین نباشد، اقوى کفایت تنها عنوان دفن در زمین است، اگر چه احتیاط مستحب آن است که گودى قبر به همان اندازه مذکور در بالا باشد. و اگر ترس آن باشد که جانور، بدن او را بیرون آورد،باید قبر را با آجر و مانند آن محکم کنند.

614 اگر دفن میت در زمین ممکن نباشد، می‏توانند به جاى دفن او را در بنایا تابوت بگذارند.

615 میت را باید در قبر به پهلوى راست طورى بخوابانند که جلوى بدن او رو به قبله باشد.

616 اگر کسى در کشتى بمیرد، چنانچه جسد او فاسد نمی‏شود و بودن او در کشتى مانعى ندارد، باید صبر کنند تا به خشکى برسند و او را در زمین دفن کنند، و گرنه باید در کشتى غسلش بدهند و حنوط و کفن کنند و پس از خواندن نماز میت چیز سنگینى به پایش ببندند و به دریا بیندازند، یا او را در خمره بگذارند و درش را ببندند و به دریا بیندازند. و اگر ممکن است باید او را در جایى بیندازند که فورا طعمه حیوانات نشود.

617 اگر بترسند که دشمن قبر میت را بشکافد و بدن او را بیرون آورد و گوش یا بینى یا اعضاى دیگر او را ببرد، چنانچه ممکن باشد باید به طورى که در مساله پیش گفته شد، او را به دریا بیندازند.

618 مخارج انداختن در دریا و مخارج محکم کردن قبر میت را در صورتى که لازم باشد باید از اصل مال میت بردارند.

619 اگر زن کافره بمیرد و بچه در شکم او مرده باشد، چنانچه پدر بچه مسلمان باشد، باید زن را در قبر به پهلوى چپ پشت به قبله بخوابانند که روى بچه به طرف قبله باشد. بلکه اگر هنوز روح هم به بدن او داخل نشده باشد، بنابر احتیاط واجب باید به همین دستور عمل کنند.

620 دفن مسلمان در قبرستان کفار و دفن کافر در قبرستان مسلمانان جایز نیست.

621 دفن مسلمان در جایى که بى‏احترامی به او باشد، مانند جایى که خاکروبه و کثافت می‏ریزند، جایز نیست.

622 میت را نباید در جاى غصبى دفن کنند، و دفن کردن در جایى که براى غیر دفن کردن وقف شده و در مسجد اگر ضرر به مسلمانان باشد یا مزاحم نمازشان باشد جایز نیست، بلکه اقوى آن است که اصلا در مسجد دفن نکنند. و در زمینى که مثل مسجد براى غیر دفن کردن وقف شده، جایز نیست.

623 دفن میت در قبر مرده دیگر، اگر موجب نبش شود، جایز نیست.

624 چیزى که از میت جدا می‏شود، اگر چه مو و ناخن و دندانش باشد، بایدبا او دفن شود. و اگر موجب نبش شود، احتیاط آن است که جدا دفن شود. و دفن ناخن و دندانى که در حال زندگى از انسان جدا می‏شود، مستحب است.

625 اگر کسى در چاه بمیرد و بیرون آوردنش ممکن نباشد، باید در چاه را ببندند و همان چاه را قبر او قرار دهند. و در صورتى که چاه، مال غیر باشد،باید به نحوى او را راضى کنند.

626 اگر بچه در رحم مادر بمیرد و ماندنش در رحم براى مادر خطر داشته باشد،باید به آسانترین راه او را بیرون آورند. و چنانچه ناچار شوند که او را قطعه قطعه کنند، اشکال ندارد. ولى باید به وسیله شوهرش اگر اهل فن است‏یا زنى که اهل‏فن باشد او را بیرون بیاورند. و اگر ممکن نیست، مرد محرمی که اهل فن باشد. و اگرآن هم ممکن نشود، مرد نامحرمی که اهل فن باشد بچه را بیرون بیاورد. و در صورتى که آن هم پیدا نشود، کسى که اهل فن نباشد می‏تواند بچه را بیرون آورد.

627 هرگاه مادر بمیرد و بچه در شکمش زنده باشد، اگر چه امید زنده ماندن طفل را نداشته باشند، باید به وسیله کسانى که در مساله پیش گفته شد ازهر طرفى که بچه سالم بیرون می‏آید، بچه را بیرون آورند و دوباره بدوزند. ولى اگر بین پهلوى چپ و راست در سالم بودن بچه فرقى نباشد، احتیاط واجب آن است که از پهلوى چپ بیرون آورند.





مستحبات دفن

628 خوب است به امید آنکه مطلوب پروردگار باشد قبر را به اندازه قد انسان متوسط گود کنند و میت را در نزدیکترین قبرستان دفن نمایند مگر آنکه قبرستان دورتر از جهتى بهتر باشد مثل آنکه مردمان خوب در آنجا دفن شده باشند یا مردم براى فاتحه اهل قبور بیشتر به آنجا می‏روند و نیز جنازه را در چند ذرعى قبر زمین بگذارند و تا سه مرتبه کم کم نزدیک ببرند و در هر مرتبه زمین بگذارند و بردارند و در نوبت چهارم وارد قبر کنند و اگر میت مرد است در دفعه سوم طورى زمین بگذارند که سر او طرف پایین قبر باشد و در دفعه چهارم از طرف سر وارد قبر نمایند و اگر زن است در دفعه سوم طرف قبله قبر بگذارند و به پهنا وارد قبر کنند و در موقع وارد کردن پارچه‏اى روى قبر بگیرند و نیز جنازه را به آرامی از تابوت بگیرند و وارد قبر کنند و دعاهایى که دستور داده شده پیش از دفن و موقع دفن بخوانند و بعد از آنکه میت را در لحد گذاشتند گره‏هاى کفن را باز کنند و صورت میت را روى خاک بگذارند و بالشى از خاک زیر سر او بسازند و پشت میت‏خشت‏خام یا کلوخى بگذارند که میت به پشت برنگردد و پیش از آنکه لحد را بپوشانند دست راست را به شانه راست میت بزنند و دست چپ را به قوت بر شانه چپ میت بگذارند و دهان را نزد یک گوش او ببرند و به شدت حرکت دهند و سه مرتبه بگویند : "اسمع افهم یا فلان بن فلان". و بجاى فلان، اسم میت و پدرش را بگویند. مثلا اگر اسم او محمد و اسم پدرش على است، سه مرتبه بگویند: "اسمع افهم یا محمد بن على". پس از آن بگویند: "هل انت على العهد الذى فارقتنا علیه من شهادة ان لا اله الا الله وحده لا شریک له و ان محمدا صلى الله علیه و آله عبده و رسوله و سید النبیین و خاتم المرسلین و ان علیا امیر المؤمنین و سید الوصیین و امام افترض الله طاعته على العالمین و ان الحسن و الحسین و على بن الحسین و محمد بن على و جعفر بن محمد و موسى بن جعفر و على بن موسى و محمد بن على و على بن محمد و الحسن بن على و القائم الحجة المهدى صلوات الله علیهم ائمة المؤمنین و حجج الله على الخلق اجمعین و ائمتک ائمة هدى بک ابرار یا فلان بن فلان" و بجاى فلان بن فلان اسم میت و پدرش را بگوید. و بعد بگوید: "اذا اتاک الملکان المقربان رسولین من عند الله تبارک و تعالى و سالاک عن ربک و عن نبیک و عن دینک و عن کتابک و عن قبلتک و عن ائمتک فلا تخف و لا تحزن و قل فى جوابهما الله ربى و محمد صلى الله علیه و آله نبیى و الاسلام دینى و القرآن کتابى و الکعبة قبلتى و امیر المؤمنین على بن ابى طالب امامی و الحسن بن على المجتبى امامی و الحسین بن على الشهید بکربلا امامی و على زین العابدین امامی و محمد الباقر امامی و جعفر الصادق امامی و موسى الکاظم امامی و على الرضا امامی و محمد الجواد امامی و على الهادى امامی و الحسن العسکرى امامی و الحجة المنتظر امامی هؤلاء صلوات الله علیهم اجمعین ائمتى و سادتى و قادتى و شفعائى بهم اتولى و من اعدائهم اتبرا فى الدنیا و الاخره ثم اعلم یا فلان بن فلان" بجاى فلان بن فلان اسم میت و پدرش را بگوید. بعد بگوید: "ان الله تبارک و تعالى نعم الرب و ان محمد صلى الله علیه و آله نعم الرسول و ان على بن ابى طالب و اولاده المعصومین الائمة الاثنى عشر نعم الائمة و ان ما جاء به محمد صلى الله علیه و آله حق و ان الموت حق و سؤال منکر و نکیر فى القبر حق و البعث‏حق و النشور حق و الصراط حق و المیزان حق و تطایر الکتب حق و ان الجنة حق و النار حق و ان الساعة آتیة لا ریب فیها و ان الله یبعث من فى القبور" پس بگوید: "ا فهمت‏یا فلان" و بجاى فلان اسم میت را بگوید.پس از آن بگوید: "ثبتک الله بالقول الثابت و هداک الله الى صراط مستقیم عرف الله بینک و بین اولیائک فى مستقر من رحمته" پس بگوید: "اللهم جاف الارض عن جنبیه و اصعد بروحه الیک و لقه منک برهانا اللهم عفوک عفوک".

629 خوب است به امید اینکه مطلوب پروردگار است کسى که میت را در قبر می‏گذارد با طهارت و سر برهنه و پا برهنه باشد، و از طرف پاى میت از قبر بیرون بیاید، و غیر از خویشان میت کسانى که حاضرند با پشت دست‏خاک بر قبر بریزند و بگویند: "انا لله و انا الیه راجعون". اگر میت زن است کسى که با او محرم می‏باشد او را در قبر بگذارد، و اگر محرمی نباشد خویشانش او را در قبر بگذارند.

630 خوب است به امید این که مطلوب پروردگار است، قبر را مربع یا مربع مستطیل بسازند و به اندازه چهار انگشت از زمین بلند کنند و نشانه‏اى روى آن بگذارند که اشتباه نشود و روى قبر آب بپاشند. و بعد از پاشیدن آب کسانى که حاضرند، دستها را بر قبر بگذارند و انگشتها را باز کرده در خاک فرو برند و هفت مرتبه سوره مبارکه "انا انزلناه" بخوانند و براى میت طلب آمرزش کنند و این دعا را بخوانند: "اللهم جاف الارض عن جنبیه و اصعد الیک روحه و لقه منک رضوانا و اسکن قبره من رحمتک ما تغنیه به عن رحمة من سواک".

631 پس از رفتن کسانى که تشییع جنازه کرده‏اند، مستحب است ولى میت‏یا کسى که از طرف ولى اجازه دارد، دعاهایى را که دستور داده شده به میت تلقین کند.

632 بعد از دفن مستحب است صاحبان عزا را سر سلامتى دهند. ولى اگر مدتى گذشته است که به واسطه سر سلامتى دادن مصیبت‏یادشان می‏آید، ترک آن بهتر است. و نیز مستحب است تا سه روز براى اهل خانه میت غذا بفرستند، و غذا خوردن نزد آنان و در منزلشان مکروه است.

633 مستحب است انسان در مرگ خویشان مخصوصا در مرگ فرزند صبر کند و هر وقت میت را یاد می‏کند "انا لله و انا الیه راجعون" بگوید. و براى میت قرآن بخواند، و سر قبر پدر و مادر از خداوند حاجت بخواهد و قبر را محکم بسازد که زود خراب نشود.

634 جایز نیست انسان در مرگ کسى صورت و بدن را بخراشد و به خود لطمه بزند.

635 پاره کردن یقه در مرگ غیر پدر و برادر جایز نیست.

636 اگر مرد در مرگ زن یا فرزند، یقه یا لباس خود را پاره کند، یا اگر زن در عزاى میت صورت خود را بخراشد، به طورى که خون بیاید یا موى خود را بکند، باید یک بنده آزاد کند یا ده فقیر را طعام دهد و یا آنها را بپوشاند. و اگر نتواند، باید سه روز روزه بگیرد. بلکه اگر خون هم نیاید، بنابر احتیاط واجب به این دستور عمل نماید.

637 احتیاط واجب آن است که در گریه بر میت، صدا را خیلى بلند نکنند.





نماز وحشت

638 مستحب است در شب اول قبر دو رکعت نماز وحشت براى میت بخوانند. و دستور آن این است که در رکعت اول بعد از حمد، یک مرتبه آیة‏الکرسى و در رکعت دوم بعد از حمد، ده مرتبه سوره "انا انزلناه" بخوانند، و بعداز سلام نماز بگویند: "اللهم صل على محمد و آل محمد و ابعث ثوابها الى قبر فلان" و به جاى کلمه فلان، اسم میت را بگویند.

639 نماز وحشت را در هر موقع از شب اول قبر می‏شود خواند، ولى بهتر است در اول شب بعداز نماز عشا خوانده شود.

640 اگر بخواهند میت را به شهر دورى ببرند، یا به جهت دیگر دفن او تاخیر بیفتد، باید نماز وحشت را تا شب اول قبر او تاخیر بیندازند.





نبش قبر

641 نبش قبر مسلمان یعنى شکافتن قبر او اگر چه طفل یا دیوانه باشد، حرام است. ولى اگر بدنش از بین رفته و خاک شده باشد، اشکال ندارد.

642 نبش قبر امامزاده‏ها و شهدا و علما و صلحا اگر چه سالها بر آن گذشته باشد، در صورتى که زیارتگاه باشد، حرام است. بلکه اگر زیارتگاه هم نباشد،بنابر احتیاط واجب نباید آن را نبش کرد.

643 شکافتن قبر در چند مورد حرام نیست: اول: آنکه میت در زمین غصبى دفن شده باشد و مالک زمین راضى نشود که در آنجا بماند دوم: آنکه کفن یا چیز دیگرى که با میت دفن شده غصبى باشد و صاحب آن راضى نشود که در قبر بماند و همچنین است اگر چیزى از مال خود میت که به ورثه او رسیده با او دفن شده باشد و ورثه راضى نشوند که آن چیز در قبر بماند ولى اگر چیز مختصرى از مال او که به ورثه به ارث رسیده مانند انگشتر و نحو آن با او دفن شده باشد در جواز نبش براى در آوردن آن تامل و اشکال است‏خصوصا اگر اجحاف به ورثه نباشد و اگر وصیت کرده باشد که دعا یا قرآن یا انگشترى را با او دفن کنند در صورتى که وصیتش بیشتر از یک سوم مال او نباشد براى بیرون آوردن اینها نمی‏توانند قبر را بشکافند. سوم: آن که میت بى غسل یا بى کفن دفن شده باشد، یا بفهمند غسلش باطل بوده، یا به غیر دستور شرع کفن شده یا در قبر، او را رو به قبله نگذاشته‏اند. چهارم: آنکه براى ثابت‏شدن حقى بخواهند بدن میت را ببیند. پنجم: آنکه میت را در جایى که بى‏احترامی به اوست مثل قبرستان کفار یا جایى که کثافت و خاکروبه می‏ریزند، دفن کرده باشند. ششم: آنکه براى یک مطلب شرعى که اهمیت آن از شکافتن قبر بیشتر است قبر را بشکافند مثلا بخواهند بچه زنده را از شکم زن حامله‏اى که دفنش کرده‏اند بیرون آورند. هفتم: آنکه بترسند درنده‏اى بدن میت را پاره کند یا سیل او را ببرد یا دشمن بیرون آورد. هشتم: آنکه قسمتى از بدن میت را که با او دفن نشده بخواهند دفن کنند. ولى احتیاط واجب آن است که آن قسمت از بدن را طورى در قبر بگذارند که بدن میت دیده نشود.





غسلهاى مستحب

644 غسلهاى مستحب در شرع مقدس اسلام بسیار است و از آن جمله است: 1- غسل جمعه، و وقت آن از اذان صبح است تا ظهر، و بهتر است نزدیک ظهر بجاآورده شود. و اگر تا ظهر انجام ندهد بهتر است که بدون نیت ادا و قضا تا عصر جمعه بجا آورد. و اگر در روز جمعه غسل نکند، مستحب است از صبح شنبه تا غروب قضاى آن را بجا آورد. و کسى که می‏ترسد در روز جمعه آب پیدا نکند،می‏تواند روز پنجشنبه غسل را انجام دهد، بلکه اگر در شب جمعه غسل را به امید آنکه مطلوب خداوند عالم است بجا آورد صحیح است. و مستحب است انسان در موقع غسل جمعه بگوید: "اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له و ان محمدا عبده و رسوله اللهم صل على محمد و آل محمد و اجعلنى من التوابین و اجعلنى من المتطهرین". 2- غسل شب اول ماه رمضان و تمام شبهاى طاق مثل شب سوم و پنجم و هفتم. ولى از شب بیست و یکم مستحب است همه شب غسل کند، و براى غسل شب اول و پانزدهم و هفدهم و نوزدهم و بیست و یکم و بیست و سوم و بیست و پنجم و بیست و هفتم و بیست و نهم بیشتر سفارش شده است. و وقت غسل شبهاى ماه رمضان تمام شب است، و بهتر است مقارن غروب آفتاب بجا آورده شود، ولى از شب بیست و یکم تا آخر ماه بهتر است غسل را بین نماز مغرب و عشا بجا آورد. و نیز مستحب است در شب بیست و سوم غیر از غسل اول شب، یک غسل هم در آخر شب انجام دهد. 3- غسل روز عید فطر و عید قربان، و وقت آن از اذان صبح است تا غروب، و بهتر است آن را پیش از نماز عید بجا آورد. و اگر از ظهر تا غروب بجا آورد، احتیاط واجب آن است که بقصد رجاء انجام دهد. 4- غسل شب عید فطر، و وقت آن از اول مغرب است تا اذان صبح، و بهتر است در اول شب بجا آورده شود. 5- غسل روز هشتم و نهم ذى‏الحجه، و در روز نهم بهتر است آن را نزدیک ظهر بجا آورد. 6- غسل روز اول و پانزدهم و بیست و هفتم و آخر ماه رجب. 7- غسل روز عید غدیر، و بهتر است در وقت چاشت صدر نهار آن را انجام دهد. 8- غسل روز بیست و چهارم ذى الحجه. 9- غسل روز عید نوروز و پانزدهم شعبان و نهم و هفدهم ربیع الاول و روز بیست و پنجم ذى قعده، ولى غسل روز پانزدهم شعبان و غسلهاى دیگرى که تا آخر مساله ذکر شده را رجاءا انجام دهد. 10- غسل دادن بچه‏اى که تازه بدنیا آمده. 11- غسل زنى که براى غیر شوهرش بوى خوش استعمال کرده است. 12- غسل کسى که در حال مستى خوابیده. 13- غسل کسى که جایى از بدنش را به بدن میتى که غسل داده‏اند رسانده. 14- غسل کسى که در موقع گرفتن خورشید و ماه نماز آیات را عمدا نخوانده، در صورتى که تمام ماه و خورشید گرفته باشد. 15- غسل کسى که براى تماشاى دار آویخته رفته و آنرا دیده باشد. ولى اگر اتفاقا یا از روى ناچارى نگاهش بیفتد، یا مثلا براى شهادت دادن رفته باشد، غسل مستحب نیست.

645 پیش از داخل شدن در حرم مکه شهر مکه مسجدالحرام خانه کعبه حرم مدینه شهر مدینه مسجد پیغمبر مستحب است انسان غسل کند و براى داخل شدن در حرم امامان علیهم‏السلام رجاءا غسل کند و اگر در یک روز چند مرتبه مشرف شود یک غسل کافى است و کسى که می‏خواهد در یک روز داخل حرم مکه و مسجدالحرام و خانه کعبه شود اگر به نیت همه یک غسل کند کافى است و نیز اگر در یک روز بخواهد داخل حرم مدینه و شهر مدینه و مسجد پیغمبر صلى الله علیه و آله شود یک غسل براى همه کفایت می‏کند و براى زیارت پیغمبر و امامان از دور یا نزدیک و براى حاجت‏خواستن از خداوند عالم و همچنین براى توبه و نشاط به جهت عبادت و براى سفر رفتن خصوصا سفر زیارت حضرت سیدالشهداء علیه‏السلام مستحب است انسان غسل کند و اگریکى از غسلهایى را که در این مساله گفته شد بجا آورد و بعد کارى کند که وضو را باطل می‏نماید مثلا بخوابد غسل او باطل می‏شود و مستحب است دوباره غسل را بجاآورد.

646 انسان نمی‏تواند با غسل مستحبى کارى که مانند نماز وضو لازم دارد انجام دهد.

647 اگر چند غسل بر کسى مستحب باشد و به نیت همه، یک غسل بجا آورد، کافى است.


  



نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 4 فروردین 1389 توسط مهدی
 
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | تهیه و طراحی : مهدی شعبان | :