X
تبلیغات
رایتل
احکام مسجد

900 نجس کردن زمین و سقف و بام و طرف داخل دیوار مسجد حرام است. و هر کس بفهمد که نجس شده است، باید فورا نجاست آن را برطرف کند. و احتیاط واجب آن است که طرف بیرون دیوار مسجد را هم نجس نکنند. و اگر نجس شود، نجاستش را برطرف نمایند، مگر آنکه واقف آن را جزو مسجد قرار نداده باشد.

901 اگر نتواند مسجد را تطهیر نماید، یا کمک لازم داشته باشد و پیدا نکند،تطهیر مسجد بر او واجب نیست. ولى اگر بى ‏احترامى به مسجد باشد، بنابر احتیاط واجب باید به کسى که مى‏تواند تطهیر کند اطلاع دهد.

902 اگر جایى از مسجد نجس شود که تطهیر آن بدون کندن یا خراب کردن ممکن نیست، باید آنجا را بکنند، یا اگر خرابى زیاد لازم نمى ‏آید، خراب نمایند. و هزینه پرکردن چاله و تعمیر خرابى بر کسى است که مسجد را نجس کرده است و بر اشخاصى که براى تطهیر مسجد جایى از آن را کندند یا قسمتى از آن را خراب نمودند،پر کردن جایى که کنده‏ اند و ساختن جایى که خراب کرده‏اند، واجب نیست. ولى اگر آن کس که نجس کرده بکند یا خراب کند، در صورت امکان باید پر کند و تعمیر نماید.

903 اگر مسجدى را غصب کنند و به جاى آن خانه و مانند آن بسازند که دیگر به آن مسجد نگویند، باز هم بنابر احتیاط واجب، نجس کردن آن حرام و تطهیر آن واجب است.

904 نجس کردن حرم امامان علیهم‏السلام، حرام است. و اگر یکى از آنها نجس شود، چنانچه نجس ماندن آن بى‏احترامى باشد، تطهیر آن واجب است. بلکه احتیاط واجب آن است که اگر بى ‏احترامى هم نباشد، آن را تطهیر کنند.

905 اگر حصیر مسجد نجس شود، بنابر احتیاط واجب باید آن را آب بکشند. ولى چنانچه به واسطه آب کشیدن خراب مى‏شود و بریدن جاى نجس بهتر است، باید آن را ببرند. و اگر کسى که نجس کرده ببرد، باید خودش اصلاح کند.

906 بردن عین نجس مانند خون در مسجد اگر بى‏احترامى به مسجد باشد حرام است. و همچنین بردن چیزى که نجس شده در صورتى که بى‏احترامى به مسجد باشد حرام است.

907 اگر مسجد را براى روضه خوانى چادر بزنند و فرش کنند و سیاهى بکوبند و اسباب چاى در آن ببرند، در صورتى که این کارها به مسجد ضرر نرساند و مانع نماز خواندن نشود، اشکال ندارد.

908 بنابر احتیاط واجب مسجد را به طلا نباید زینت نمایند. و همچنین نباید صورت چیزهایى که مثل انسان و حیوان روح دارد در مسجد نقش کنند، و نقاشى چیزهایى که روح ندارد مثل گل و بوته، مکروه است.

909 اگر مسجد خراب هم شود، نمى ‏توانند آن را بفروشند یا داخل ملک و جاده نمایند.

910 فروختن در و پنجره و چیزهایى دیگر مسجد حرام است، و اگر مسجد خراب شود، باید اینها را صرف تعمیر همان مسجد کنند، و چنانچه به درد آن مسجد نخورد باید در مسجد دیگر مصرف شود. ولى اگر به درد مسجدهاى دیگر هم نخورد مى‏توانند آن را بفروشند و پول آن را اگر ممکن است صرف تعمیر همان مسجد و گرنه صرف تعمیر مسجد دیگر نمایند.

911 ساختن مسجد و تعمیر مسجدى که نزدیک به خرابى مى‏باشد مستحب است. و اگر مسجد طورى خراب شود که تعمیر آن ممکن نباشد، مى‏توانند آن را خراب کنند و دوباره بسازند. بلکه مى‏توانند مسجدى را که خراب نشده براى احتیاج مردم خراب کنند و بزرگتر بسازند.

912 تمیز کردن مسجد و روشن کردن چراغ آن مستحب است. و کسى که مى‏خواهد مسجد برود، مستحب است‏خود را خوشبو کند و لباس پاکیزه و قیمتى بپوشد و ته کفش خود را وارسى کند که نجاستى به آن نباشد. و موقع داخل شدن به مسجد اول پاى راست و موقع بیرون آمدن اول پاى چپ را بگذارد. همچنین مستحب است از همه زودتر به مسجد آید و از همه دیرتر از مسجد بیرون رود.

913 وقتى انسان وارد مسجد مى‏شود، مستحب است دو رکعت نماز به قصد تحیت و احترام مسجد بخواند، و اگر نماز واجب یا مستحب دیگرى هم بخواند کافى است.

914 خوابیدن در مسجد اگر انسان ناچار نباشد و صحبت کردن راجع به کارهاى دنیا و مشغول صنعت‏شدن و خواندن شعرى که نصیحت و مانند آن نباشد، مکروه است. و نیز مکروه است آب دهان و بینى و اخلاط سینه را در مسجد بیندازد، و گمشده‏اى را طلب کند و صداى خود را بلند کند، ولى بلند کردن صدا براى اذان مانعى ندارد.

915 راه دادن بچه و دیوانه به مسجد مکروه است. و کسى که پیاز و سیر و مانند اینها خورده که بوى دهانش مردم را اذیت میکند، مکروه است به مسجد برود.





اذان و اقامه

916 براى مرد و زن مستحب است پیش از نمازهاى یومیه اذان و اقامه بگویند، ولى پیش از نماز عید فطر و قربان مستحب است‏سه مرتبه بگویند:"الصلاة". و در نمازهاى واجب دیگر سه مرتبه الصلاة را به قصد رجاء بگوید.

917 مستحب است در روز اولى که بچه به دنیا مى‏آید یا پیش از آنکه بندنافش بیفتد، در گوش راست او اذان و در گوش چپش اقامه بگویند.

918 اذان هیجده جمله است: "الله اکبر" چهار مرتبه، "اشهد ان لا اله الا الله،اشهد ان محمدا رسول الله، حى على الصلاه، حى على الفلاح، حى على خیر العمل، الله اکبر، لا اله الا الله"، هر یک دو مرتبه. و اقامه هفده جمله است‏یعنى دو مرتبه"الله اکبر" از اول اذان، و یک مرتبه "لا اله الا الله" از آخر آن کم مى‏شود، و بعداز گفتن "حى على خیر العمل" باید دو مرتبه "قد قامت الصلاه" اضاضه نمود.

919 "اشهد ان علیا ولى الله" جزو اذان و اقامه نیست، ولى خوب است بعداز "اشهد ان محمدا

رسول الله" به قصد قربت گفته شودح.»





ترجمه اذان و اقامه


"الله اکبر" یعنى خداى تعالى بزرگتر از آن است که او را وصف کنند."اشهد ان لا اله الا الله" یعنى شهادت مى‏دهم که غیر خدایى که یکتا و بى ‏همتا است، خداى دیگرى سزاوار پرستش نیست. "اشهد ان محمدا رسول الله" یعنى شهادت مى‏ دهم که حضرت محمد بن عبد الله صلى الله علیه و آله و سلم، پیغمبر و فرستاده خدا است. "اشهد ان علیا امیر المؤمنین ولى الله" یعنى شهادت مى‏دهم که حضرت على علیه الصلاة و السلام، امیر المؤمنین و ولى خدا بر همه خلق است. "حى على الصلاه"یعنى بشتاب براى نماز. "حى على الفلاح" یعنى بشتاب براى رستگارى. "حى على خیرالعمل" یعنى بشتاب براى بهترین کارها که نماز است. "قد قامت الصلاه" یعنى به تحقیق نماز برپا شد. "لا اله الا الله" یعنى خدایى سزاوار پرستش نیست مگر خدایى که یکتا و بى ‏همتا است.

920 بین جمله ‏هاى اذان و اقامه باید خیلى فاصله نشود. و اگر بین آنها بیشتر از معمول فاصله بیندازد، باید دوباره آن را از سر بگیرد.

921 اگر در اذان و اقامه صدا را در گلو بیندازد، چنانچه غنا شود یعنى به طور آوازه خوانى که در مجالس لهو و بازیگرى معمول است اذان و اقامه را بگوید حرام است، و اگر غنا نشود مکروه مى‏باشد.

922 در پنج نماز اذان ساقط مى‏شود : اول: نماز عصر روز جمعه. دوم:نماز عصر روز عرفه که روز نهم ذى‏حجه است. سوم: نماز عشاى شب عید قربان براى کسى که در مشعر الحرام باشد. چهارم: نماز عصر و عشاى زن مستحاضه. پنجم:نماز عصر و عشاى کسى که نمى‏تواند از بیرون آمدن بول و غائط خوددارى کند. و در این پنج نماز در صورتى اذان ساقط مى‏ شود که با نماز قبلى فاصله نشود، یا فاصله کمى بین آنها باشد، ولى فاصله شدن نافله و تعقیب ضرر ندارد.

923 اگر براى نماز جماعتى اذان و اقامه گفته باشند، کسى که با آن جماعت نماز مى ‏خواند، نباید براى نماز خود اذان و اقامه بگوید.

924 اگر براى خواندن نماز جماعت به مسجد رود و ببیند جماعت تمام شده،تا وقتى که صفها به هم نخورده و جمعیت متفرق نشده نمى ‏تواند براى نماز خود اذان و اقامه بگوید، در صورتى که براى جماعت اذان و اقامه گفته شده باشد.

925 در جایى که عده‏اى مشغول نماز جماعتند یا نماز آنان تازه تمام شده وصفها به هم نخورده است، اگر انسان بخواهد فرادى یا با جماعت دیگرى که برپا مى‏شود نماز بخواند، با سه شرط اذان و اقامه از او ساقط مى‏شود: اول: آنکه براى آن نماز اذان و اقامه گفته باشند. دوم: آنکه نماز جماعت باطل نباشد. سوم: آنکه نماز او و نماز جماعت در یک مکان باشد. پس اگر نماز جماعت داخل مسجد باشد و او بخواهد در بام مسجد نماز بخواند، مستحب است اذان و اقامه بگوید.

926 اگر در شرط دوم از شرطهایى که در مساله پیش گفته شده شک کند یعنى شک کند که نماز جماعت صحیح بوده یا نه، اذان و اقامه از او ساقط است. ولى اگردر یکى از دو شرط دیگر شک کند، مستحب است اذان و اقامه بگوید.

927 کسى که اذان و اقامه دیگرى را مى‏شنود، مستحب است هر قسمتى را که مى‏شنود بگوید. ولى در حکایت اقامه که از دیگرى بشنود از "حى على الصلاة" تا "حى على خیر العمل" را به امید ثواب بگوید.

928 کسى که اذان و اقامه دیگرى را شنیده، چه با او گفته باشد یا نه، در صورتى که بین آن اذان و اقامه و نمازى که مى ‏خواهد بخواند زیاد فاصله نشده باشد،مى ‏تواند براى نماز خود اذان و اقامه نگوید.

929 اگر مرد اذان زن را با قصد لذت بشنود، اذان از او ساقط نمى ‏شود. بلکه‏اگر قصد لذت هم نداشته باشد، ساقط شدن اذان اشکال دارد.

930 اذان و اقامه نماز جماعت را باید مرد بگوید، ولى در جماعت زنان اگر زن اذان و اقامه بگوید، کافى است.

931 اقامه باید بعد از اذان گفته شود. و اگر قبل از اذان بگویند، صحیح نیست.

932 اگر کلمات اذان و اقامه را بدون ترتیب بگوید، مثلا "حى على الفلاح" را پیش از "حى على الصلاة" بگوید، باید از جایى که ترتیب به هم خورده دوباره بگوید.

933 باید بین اذان و اقامه فاصله ندهد. و اگر بین آنها به قدرى فاصله دهد که اذانى را که گفته اذان این اقامه حساب نشود، مستحب است دوباره اذان و اقامه را بگوید. و نیز اگر بین اذان و اقامه و نماز به قدرى فاصله دهد که اذان و اقامه آن نماز حساب نشود، مستحب است دوباره براى آن نماز اذان و اقامه بگوید.

934 اذان و اقامه باید به عربى صحیح گفته شود. پس اگر به عربى غلط بگوید یا به جاى حرفى حرف دیگر بگوید، یا مثلا ترجمه آنها را به فارسى بگوید، صحیح نیست.

935 اذان و اقامه باید بعد از داخل شدن وقت نماز گفته شود. و اگر عمدا یا از روى فراموشى پیش از وقت بگوید، باطل است.

936 اگر پیش از گفتن اقامه شک کند که اذان گفته یا نه، باید اذان را بگوید.ولى اگر مشغول اقامه شود و شک کند که اذان گفته یا نه، گفتن اذان لازم نیست.

937 اگر در بین اذان یا اقامه پیش از آنکه قسمتى را بگوید شک کند که قسمت پیش از آن را گفته یا نه، باید قسمتى را که در گفتن آن شک کرده بگوید.ولى اگر در حال گفتن قسمتى از اذان یا اقامه شک کند که آنچه پیش از آن است‏ گفته یا نه، گفتن آن لازم نیست.

938 مستحب است انسان در موقع گفتن اذان رو به قبله بایستد و با وضو یا غسل باشد و دستها را به گوش بگذارد و صدا را بلند نماید و بکشد و بین جمله ‏هاى اذان کمى فاصله دهد و بین آنها حرف نزند.

939 مستحب است بدن انسان در موقع گفتن اقامه آرام باشد، و آن را از اذان آهسته‏ تر بگوید، و جمله‏ هاى آن را به هم نچسباند. ولى به اندازه‏اى که بین جمله ‏هاى اذان فاصله مى‏دهد، بین جمله هاى اقامه فاصله ندهد.

940 مستحب است بین اذان و اقامه یک قدم بردارد یا قدرى بنشیند یا سجده کند یا ذکر بگوید یا دعا بخواند یا قدرى ساکت باشد یا حرفى بزند یا دو رکعت نماز بخواند. ولى حرف زدن بین اذان و اقامه نماز صبح مستحب نیست، ولى نماز خواندن بین اذان و اقامه نماز مغرب را به امید ثواب بیاورد.

941 مستحب است کسى را که براى گفتن اذان معین مى ‏کنند، عادل و وقت ‏شناس و صدایش

بلند باشد و اذان را در جاى بلند بگوید.»





واجبات نماز


واجبات نماز یازده چیز است: اول: نیت. دوم: قیام یعنى ایستادن. سوم:تکبیرة الاحرام یعنى گفتن "الله اکبر" در اول نماز. چهارم: رکوع. پنجم: سجود. ششم:قرائت. هفتم: ذکر. هشتم: تشهد. نهم: سلام. دهم: ترتیب. یازدهم: موالات یعنى پى در پى بودن اجزاء نماز.

942 بعضى از واجبات نماز رکن است، یعنى اگر انسان آنها را بجا نیاورد یا در نماز اضافه کند، عمدا باشد یا اشتباها، نماز باطل مى‏شود. و بعضى دیگر رکن نیست، یعنى اگر عمدا کم یا زیاد شود، نماز باطل مى‏شود. و چنانچه اشتباها کم یا زیاد گردد، نماز باطل نمى ‏شود. و رکن پنج چیز است: اول: نیت. دوم: تکبیرة الاحرام. سوم: قیام در موقع گفتن تکبیرة الاحرام، و قیام متصل به رکوع یعنى ایستادن پیش از رکوع. چهارم: رکوع. پنجم: دو سجده.
نیت

943 انسان باید نماز را به نیت قربت ‏یعنى براى انجام فرمان خداوند عالم به جا آورد و لازم نیست نیت را از قلب خود بگذراند یا مثلا به زبان بگوید که چهار رکعت نماز ظهر مى‏خوانم قربه الى الله.

944 اگر در نماز ظهر یا در نماز عصر نیت کند که چهار رکعت نماز مى ‏خوانم و معین نکند ظهر است‏ یا عصر، نماز او باطل است. و نیز کسى که مثلا قضاى نماز ظهر بر او واجب است، اگر در وقت نماز ظهر بخواهد آن نماز قضا یا نماز ظهر را بخواند، باید نمازى را که مى ‏خواند در نیت معین کند.

945 انسان باید از اول تا آخر نماز به نیت‏ خود باقى باشد. پس اگر در بین نماز به طورى غافل شود که اگر بپرسند چه مى‏کنى نداند چه بگوید، نمازش باطل است.

946 انسان باید فقط براى انجام امر خداوند عالم نماز بخواند. پس کسى که ریا کند یعنى براى نشان دادن به مردم نماز بخواند، نمازش باطل است، خواه فقط براى مردم باشد، یا خدا و مردم هر دو را در نظر بگیرد.

947 اگر قسمتى از نماز را هم براى غیر خدا بجا آورد نماز باطل است، چه آن قسمت واجب باشد مثل حمد و سوره، چه مستحب باشد مانند قنوت. بلکه اگر تمام نماز را براى خدا بجا آورد ولى براى نشان دادن به مردم در جاى مخصوصى مثل مسجد، یا در وقت مخصوصى مثل اول وقت، یا به طرز مخصوصى مثلا با جماعت بخاند، نمازش باطل است.
تکبیرة الاحرام

948 گفتن "الله اکبر" در اول هر نماز، واجب و رکن است و باید حروف"الله" و حروف "اکبر" و دو کلمه "الله" و "اکبر" را پشت‏ سر هم بگوید. و نیز باید این دو کلمه به عربى صحیح گفته شود، و اگر به عربى غلط بگوید یا مثلا ترجمه آن را به فارسى بگوید صحیح نیست.

949 احتیاط واجب آن است که تکبیرة الاحرام نماز را به چیزى که پیش ازآن مى ‏خواند مثلا به اقامه یا به دعایى که پیش از تکبیر مى ‏خواند، نچسباند.

950 اگر انسان بخواهد "الله اکبر" را به چیزى که بعد از آن مى‏خواند مثلا به"بسم الله الرحمن الرحیم" بچسباند، باید ر اکبر را پیش بدهد.

951 موقع گفتن تکبیرة الاحرام باید بدن آرام باشد، و اگر عمدا در حالى که بدنش حرکت دارد تکبیرة الاحرام را بگوید، باطل است. و چنانچه سهوا حرکت کند، بنابر احتیاط واجب باید اول عملى که نماز را باطل مى ‏کند انجام دهد و دوباره تکبیر بگوید.

952 تکبیر و حمد و سوره و ذکر و دعا را باید طورى بخواند که خودش بشنود.و اگر به واسطه سنگینى یا کرى گوش یا سر و صداى زیاد نمى‏شنود، باید طورى بگوید که اگر مانعى نباشد بشنود.

953 کسى که لال است‏ یا زبان او مرضى دارد که نمى ‏تواند "الله اکبر" را درست بگوید، باید به هر طور که مى‏ تواند بگوید. و اگر هیچ نمى ‏تواند بگوید، باید در قلب خود بگذارند و براى تکبیر اشاره کند، و زبانش را هم اگر م ى‏تواند حرکت دهد.

954 مستحب است بعد از تکبیرة الاحرام بگوید: "یا محسن قد اتاک المسیى‏ء و قد امرت المحسن ان یتجاوز عن المسیى‏ء انت المحسن و انا المسیى‏ء بحق محمد و آل محمد صل على محمد و آل محمد و تجاوز عن قبیح ما تعلم منى"، یعنى اى خدایى که به بندگان احسان مى‏کنى، بنده گنهکار به در خانه تو آمده و تو امر کرده‏اى که نیکوکار از گنهکار بگذرد، تو نیکوکارى و من گناهکار، به حق محمد و آل محمد صلى الله علیه و آله و سلم رحمت‏خود را بر محمد و آل محمد بفرست و از بدیهایى که مى ‏دانى از من سر زده بگذر.

955 مستحب است موقع گفتن تکبیر اول نماز و تکبیرهاى بین نماز، دستها را تا مقابل گوشها بالا ببرد.

956 اگر شک کند که تکبیرة الاحرام را گفته یا نه، چنانچه مشغول خواندن چیزى شده به شک خود اعتنا نکند. و اگر چیزى نخوانده، باید تکبیر را بگوید.

957 اگر بعد از گفتن تکبیرة الاحرام شک کند که آن را صحیح گفته یا نه، باید به شک خود اعتنا نکند.





قیام (ایستادن)

958 قیام در موقع گفتن تکبیرة الاحرام و قیام پیش از رکوع که آن را قیام متصل به رکوع مى ‏گویند رکن است. ولى قیام در موقع خواندن حمد و سوره و قیام بعد از رکوع، رکن نیست و اگر کسى آن را از روى فراموشى ترک کند، نمازش صحیح است.

959 واجب است پیش از گفتن تکبیر و بعد از آن مقدارى بایستد تا یقین کند که‏در حال ایستادن تکبیر گفته است.

960 اگر رکوع را فراموش کند و بعد از حمد و سوره بنشیند و یادش بیاید که رکوع نکرده، باید بایستد و به رکوع رود. و اگر بدون این که بایستد به حال خمیدگى به رکوع برگردد، چون قیام متصل به رکوع را بجا نیاورده، نماز او باطل است.

961 موقعى که ایستاده است باید بدن را حرکت ندهد و به طرفى خم نشود وبه جایى تکیه نکند. ولى اگر از روى ناچارى باشد، یا در حال خم شدن براى رکوع پاها را حرکت دهد، اشکال ندارد.

962 اگر موقعى که ایستاده از روى فراموشى بدن را حرکت دهد یا به طرفى خم شود یا به جایى تکیه کند اشکال ندارد. ولى در قیام موقع گفتن تکبیرة الاحرام و قیام متصل به رکوع اگر از روى فراموشى هم باشد، بنابر احتیاط واجب باید نماز را تمام کند و دوباره بخواند.

963 باید در موقع ایستادن هر دو پا روى زمین باشد. ولى لازم نیست‏ سنگینى بدن روى هر دو پا باشد، و اگر روى یک پا هم باشد اشکال ندارد.

964 کسى که مى‏ تواند درست بایستد، اگر پاها را خیلى گشاد بگذارد که به حال ایستادن معمولى نباشد، نمازش باطل است.

965 موقعى که انسان در نماز مى ‏خواهد کمى جلو یا عقب رود یا کمى بدن را به طرف است‏ یا چپ حرکت دهد، باید چیزى نگوید، ولى "بحول الله و قوته اقوم و اقعد" را باید در حال برخاستن بگوید، و در موقع گفتن ذکرهاى واجب هم بدن باید بى ‏حرکت باشد. بلکه احتیاط واجب آن است که در موقع گفتن ذکرهاى مستحبى نماز، باید بدنش آرام باشد.

966 اگر در حال حرکت بدن ذکر بگوید، مثلا موقع رفتن به رکوع یا رفتن به سجده تکبیر بگوید، چنانچه آن را به قصد ذکرى که در نماز دستور داده‏اند بگوید، باید احتیاطا نماز را دوباره بخواند. و اگر به این قصد نگوید بلکه بخواهد ذکرى گفته باشد، نماز صحیح است.

967 حرکت دادن دست و انگشتان در موقع خواندن حمد اشکال ندارد، اگر چه احتیاط مستحب آن است که آنها را هم حرکت ندهد.

968 اگر موقع خواندن حمد و سوره یا خواندن تسبیحات بى ‏اختیار به قدرى حرکت کند که از حال آرام بودن بدن خارج شود، احتیاط واجب آن است که بعد از آرام گرفتن بدن، آنچه را در حال حرکت‏ خوانده دوباره بخواند.

969 اگر در بین نماز از ایستادن عاجز شود باید بنشیند، و اگر از نشستن هم عاجز شود باید بخوابد، ولى تا بدنش آرام نگرفته باید چیزى نخواند.

970 تا انسان مى‏تواند ایستاده نماز بخواند، نباید بنشیند. مثلا کسى که در موقع ایستادن بدنش حرکت مى ‏کند یا مجبور است به چیزى تکیه دهد یا بدنش را کج کند یا خم شود یا پاها را بیشتر از معمول گشاد بگذارد، باید به هر طور که مى‏ تواند ایستاده نماز بخواند. ولى اگر به هیچ قسم حتى مثل حال رکوع هم نتواند بایستد، باید راست بنشیند و نشسته نماز بخواند.

971 تا انسان مى ‏تواند بنشیند، نباید خوابیده نماز بخواند. و اگر نتواند راست بنشیند باید هر طور که مى ‏تواند بنشیند، و اگر به هیچ قسم نمى‏ تواند بنشیند باید به طورى که در احکام قبله گفته شد به پهلوى راست بخوابد، و اگر نمى ‏تواند به پهلوى چپ، و اگر آن هم ممکن نیست به پشت بخوابد به طورى که کف پاهاى او رو به قبله باشد.

972 کسى که نشسته نماز مى ‏خواند، اگر بعد از خواندن حمد و سوره بتواند بایستد و رکوع را ایستاده بجا آورد، باید بایستد و از حال ایستاده به رکوع رود. و اگرنتواند، باید رکوع را هم نشسته بجا آورد.

973 کسى که خوابیده نماز مى‏خواند، اگر در بین نماز بتواند بنشیند، باید مقدارى را که مى‏تواند نشسته بخواند. و نیز اگر مى ‏تواند بایستد، باید مقدارى را که مى‏تواند ایستاده بخواند، ولى تا بدنش آرام نگرفته باید چیزى نخواند.

974 کسى که نشسته نماز مى‏خواند، اگر در بین نماز بتواند بایستد باید مقدارى را که مى‏تواند ایستاده بخواند، ولى تا بدنش آرام نگرفته باید چیزى نخواند.

975 کسى که مى ‏تواند بایستد، اگر بترسد که به واسطه ایستادن مریض شود یا ضررى به او برسد، مى ‏تواند نشسته نماز بخواند. و اگر از نشستن هم بترسد، مى ‏تواند خوابیده نماز بخواند.

976 اگر انسان احتمال بدهد که تا آخر وقت بتواند ایستاده نماز بخواند، مى ‏تواند اول وقت نماز بخواند، اگر چه احتیاط آن است که نماز را تاخیر بیندازد.

977 مستحب است در حال ایستادن بدن را راست نگهدارد، شانه ‏ها را پایین بیندازد، دستها را روى رانها بگذارد، انگشتها را به هم بچسباند، جاى سجده را نگاه کند، سنگینى بدن را به طور مساوى روى دو پا بیندازد، با خضوع و خشوع باشد، پاها را پس و پیش نگذارد، اگر مرد است پاها را از سه انگشت باز تا یک وجب فاصله دهد، و اگر زن است پاها را به هم بچسباند.






قرائت

978 در رکعت اول و دوم نمازهاى واجب یومیه انسان باید اول حمد و بعد از آن یک سوره تمام بخواند.

979 اگر وقت نماز تنگ باشد یا انسان ناچار شود که سوره را نخواند، مثلا بترسد که اگر سوره را بخواند دزد یا درنده یا چیز دیگرى به او صدمه بزند، نباید سوره را بخواند. و اگر در کارى عجله داشته باشد، مى ‏تواند سوره را نخواند.

980 اگر عمدا سوره را پیش از حمد بخواند، نمازش باطل است. و اگر اشتباها سوره را پیش از حمد بخواند و در بین آن یادش بیاید، باید سوره را رها کند و بعد از خواندن حمد سوره را از اول بخواند.

981 اگر حمد و سوره یا یکى از آنها را فراموش کند و بعد از رسیدن به رکوع بفهمد، نمازش صحیح است.

982 اگر پیش از آنکه براى رکوع خم شود، بفهمد که حمد و سوره را نخوانده باید بخواند، و اگر بفهمد سوره را نخوانده باید فقط سوره را بخواند. ولى اگر بفهمد حمد تنها را نخوانده، باید اول حمد و بعد از آن دوباره سوره را بخواند. و نیز اگر خم شود و پیش از آنکه به رکوع برسد بفهمد حمد و سوره یا سوره تنها یا حمد تنها را نخوانده، باید بایستد و به همین دستور عمل نماید.

983 اگر در نماز یکى از چهار سوره‏اى را که آیه سجده دارد و در مساله گفته شد عمدا بخواند، نمازش باطل است.

984 اگر اشتباها مشغول خواندن سوره‏اى شود که سجده واجب دارد، چنانچه پیش از رسیدن به آیه سجده بفهمد، باید آن سوره را رها کند و سوره دیگر بخواند. و اگر بعد از خواندن آیه سجده بفهمد، باید در بین نماز با اشاره سجده آن را بجا آورد و به همان سوره که خوانده اکتفا نماید.

985 اگر در نماز آیه سجده را بشنود و به اشاره سجده کند، نمازش صحیح است.

986 در نماز مستحبى خواندن سوره لازم نیست، اگر چه آن نماز به واسطه نذر کردن واجب شده باشد. ولى در بعضى از نمازهاى مستحبى مثل نماز وحشت که سوره مخصوصى دارد، اگر بخواهد به دستور آن نماز رفتار کرده باشد، باید همان سوره را بخواند.

987 در نماز جمعه و در نماز ظهر روز جمعه، مستحب است در رکعت اول بعد از"حمد" سوره " جمعه"، و در رکعت دوم بعد از "حمد" سوره "منافقین" بخواند. واگر مشغول یکى از اینها شود، بنابر احتیاط واجب نمى‏تواند آن را رها کند و سوره دیگر بخواند.

988 اگر بعد از حمد مشغول خواندن سوره "قل هو الله احد" یا سوره "قل یا ایها الکافرون" شود، نمى ‏تواند آن را رها کند و سوره دیگر بخواند. ولى در نماز جمعه و نماز ظهر روز جمعه اگر از روى فراموشى به جاى سوره "جمعه" و "منافقین" یکى از این دو سوره را بخواند، تا به نصف نرسیده مى‏تواند آن را رها کند و سوره"جمعه" و "منافقین" را بخواند.

989 اگر در نماز جمعه یا نماز ظهر روز جمعه عمدا سوره "قل هو الله احد"یا سوره "قل یا ایها الکافرون" بخواند، اگر چه به نصف نرسیده باشد، بنابر احتیاط واجب نمى ‏تواند رها کند و سوره "جمعه" و "منافقین" را بخواند.

990 اگر در نماز غیر سوره "قل هو الله احد" و "قل یا ایها الکافرون" سوره دیگرى بخواند، تا به نصف نرسیده مى‏تواند رها کند و سوره دیگر بخواند.

991 اگر مقدارى از سوره را فراموش کند یا از روى ناچارى مثلا به واسطه تنگى وقت‏یا جهت دیگر نشود آن را تمام نماید، مى ‏تواند آن سوره را رها کند و سوره دیگر بخواند، اگر چه از نصف گذشته باشد یا سوره‏اى را که مى‏خوانده "قل هو الله احد" یا "قل یا ایها الکافرون" باشد.

992 بر مرد واجب است‏ حمد و سوره نماز صبح و مغرب و عشا را بلند بخواند. و بر مرد و زن واجب است‏ حمد و سوره نماز ظهر و عصر را آهسته بخوانند.

993 مرد باید در نماز صبح و مغرب و عشا مواظب باشد که تمام کلمات حمد و سوره حتى حرف آخر آنها را بلند بخواند.

994 زن مى ‏تواند حمد و سوره نماز صبح و مغرب و عشا را بلند یا آهسته بخواند.ولى اگر نامحرم صدایش را بشنود، بنابر احتیاط واجب باید آهسته بخواند.

995 اگر در جایى که باید نماز را بلند بخواند عمدا آهسته بخواند، یا در جایى که باید آهسته خواند عمدا بلند بخواند، نمازش باطل است. ولى اگر از روى فراموشى یا ندانستن مساله باشد، صحیح است. و اگر در بین خواندن حمد و سوره هم بفهمد اشتباه کرده، لازم نیست مقدارى را که خوانده دوباره بخواند.

996 اگر کسى در خواندن حمد و سوره بیشتر از معمول صدایش را بلند کند، مثل آنکه آنها را با فریاد بخواند، نمازش باطل است.

997 انسان باید نماز را یاد بگیرد که غلط نخواند. و کسى که به هیچ قسم نمى‏تواند صحیح آن را یاد بگیرد، باید هر طور که مى‏تواند بخواند، و احتیاط مستحب آن است که نماز را به جماعت بجا آورد.

998 کسى که حمد و سوره و چیزهاى دیگر نماز را به خوبى نمى‏داند و مى ‏تواند یاد بگیرد، چنانچه وقت نماز وسعت دارد، باید یاد بگیرد و اگر وقت تنگ است، بنابر احتیاط واجب در صورتى که ممکن باشد باید نمازش را به جماعت بخواند.

999 احتیاط واجب آن است که براى یاد دادن واجبات نماز مزد نگیرد، ولى براى مستحبات آن اشکال ندارد.

1000 اگر یکى از کلمات حمد یا سوره را نداند، یا عمدا آن را نگوید، یا بجاى حرفى، حرف دیگر بگوید مثلا به جاى ض،ظ بگوید، یا جایى که باید بدون زیر و زبر خوانده شود زیر و زبر بدهد، یا تشدید را نگوید، نماز او باطل است.

1001 اگر انسان کلمه‏ اى را صحیح بداند و در نماز همانطور بخواند و بعد بفهمد غلط خوانده لازم نیست دوباره نماز را بخواند و یا اگر وقت گذشته قضا نماید.

1002 اگر زیر و زبر کلمه‏اى را نداند باید یاد بگیرد، ولى اگر کلمه‏اى را که وقف کردن آخر آن جایز است همیشه وقف کند یاد گرفتن زیر و زبر آن لازم نیست و نیز اگر نداند مثلا کلمه‏ اى به س است ‏یا به ص باید یاد بگیرد و چنانچه دو جور یا بیشتر بخواند، مثل آن که در "اهدنا الصراط المستقیم"، "مستقیم"را یک مرتبه با "سین" و یک مرتبه با "صاد" بخواند نمازش باطل است، مگر آنکه هر دو جور قرائت ‏شده باشد و به امید رسیدن به واقع بخواند.

1003 اگر در کلمه‏ اى "واو" باشد و حرف قبل از "واو" در آن کلمه پیش داشته باشد و حرف بعد از "واو" در آن کلمه همزه ء باشد مثل کلمه "سوء" بهتر است آن "واو" را مد بدهد، یعنى آن را بکشد و همچنین اگر در کلمه‏اى "الف"باشد و حرف قبل از "الف" در آن کلمه زبر داشته باشد و حرف بعد از "الف" در آن کلمه همزه باشد مثل "جاء"، بهتر است "الف" آن را بکشد و نیز اگر در کلمه ‏اى ى باشد و حرف پیش از ى در آن کلمه زیر داشته باشد و حرف بعد از ى ‏در آن کلمه همزه باشد مثل "جى‏ء"، بهتر آن است ى را با مد بخواند و اگر بعداز این "واو" و "الف" و ى بجاى همزه ء حرفى باشد که ساکن است، یعنى زیر و زبر و پیش ندارد باز هم بهتر آن است این سه حرف را با مد بخواند، مثلا در"و لا الضالین" که بعد از "الف" حرف "لام" ساکن است ، بهتر آن است "الف" آن را با مد بخواند.

1004 احتیاط مستحب آن است که در نماز، وقف به حرکت و وصل به سکون ننماید. و معنى وقف به حرکت آن است که زیر یا زبر یا پیش آخر کلمه ‏اى را بگویدو بین آن کلمه و کلمه بعدش فاصله دهد. مثلا بگوید "الرحمن الرحیم" و میم "الرحیم"را زیر بدهد و بعد قدرى فاصله دهد و بگوید: "مالک یوم الدین". و معنى وصل به سکون آن است که زیر یا زبر یا پیش کلمه‏اى را نگوید و آن کلمه را به کلمه بعد بچسباند، مثل آنکه بگوید : "الرحمن الرحیم" و میم "الرحیم" را زیر ندهد و فورا"مالک یوم الدین" را بگوید.

1005 در رکعت‏ سوم و چهارم نماز مى‏تواند فقط یک حمد بخواند یا سه مرتبه تسبیحات اربعه بگوید، یعنى سه مرتبه بگوید: "سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر"، و اگر یک مرتبه هم تسبیحات اربعه را بگوید کافى است. و مى ‏تواند در یک رکعت ‏حمد، و در رکعت دیگر تسبیحات بگوید، و بهتر است در هر دو رکعت تسبیحات بخواند.

1006 در تنگى وقت باید تسبیحات اربعه را یک مرتبه بگوید.

1007 بر مرد و زن واجب است که در رکعت ‏سوم و چهارم نماز، حمد یا تسبیحات را آهسته بخوانند.

1008 اگر در رکعت ‏سوم و چهارم حمد بخواند، بنابر احتیاط واجب باید "بسم الله" آن را هم آهسته بگوید.

1009 کسى که نمى ‏تواند تسبیحات را یاد بگیرد یا درست بخواند، باید در رکعت سوم و چهارم حمد بخواند.

1010 اگر در دو رکعت اول نماز به خیال این که دو رکعت آخر است تسبیحات بگوید، چنانچه پیش از رکوع بفهمد، باید حمد و سوره را بخواند و اگر در رکوع یا بعد از رکوع بفهمد، نمازش صحیح است.

1011 اگر در دو رکعت آخر نماز به خیال اینکه در دو رکعت اول است ‏حمد بخواند، یا در دو رکعت اول نماز با اینکه گمان مى ‏کرده در دو رکعت آخر است ‏حمد بخواند، چه پیش از رکوع بفهمد چه بعد از آن، نمازش صحیح است.

1012 اگر در رکعت‏ سوم یا چهارم مى ‏خواست‏ حمد بخواند تسبیحات به زبانش آمد یا مى ‏خواست تسبیحات بخواند حمد به زبانش آمد باید آن را رها کند و دوباره حمد یا تسبیحات را بخواند ولى اگر عادتش خواندن چیزى بوده که به زبانش آمده و در خزانه قلبش آن را قصد داشته مى ‏تواند همان را تمام کند و نمازش صحیح است.

1013 کسى که عادت دارد در رکعت‏ سوم و چهارم تسبیحات بخواند اگر بدون قصد مشغول خواندن حمد شود باید آن را رها کند و دوباره حمد یا تسبیحات را بخواند.

1014 در رکعت‏ سوم و چهارم مستحب است بعد از تسبیحات استغفار کند، مثلا بگوید: " استغفر الله ربى و اتوب الیه" یا بگوید: "اللهم اغفر لى". و اگر به گمان آنکه حمد یا تسبیحات را گفته، مشغول گفتن استغفار شود و شک کند که حمد یا تسبیحات را خوانده یا نه، باید به شک خود اعتنا ننماید. ولى اگر نمازگزار پیش از خم شدن براى رکوع در حالى که مشغول گفتن استغفار نیست، شک کند که حمد یا تسبیحات را خوانده یا نه، باید حمد یا تسبیحات را بخواند.

1015 اگر در رکوع رکعت‏ سوم یا چهارم یا در حال رفتن به رکوع شک کند که حمد یا تسبیحات را خوانده یا نه، باید به شک خود اعتنا نکند.

1016 هرگاه شک کند که آیه یا کلمه ‏اى را درست گفته یا نه، اگر به‏ چیزى که بعد از آن است مشغول نشده، باید آن آیه یا کلمه را به طور صحیح بگوید. واگر به چیزى که بعد از آن است مشغول شده، چنانچه آن چیز رکن باشد مثل آنکه در رکوع شک کند که فلان کلمه از سوره را درست گفته یا نه، باید به شک خود اعتنا نکند. و اگر رکن نباشد، مثلا موقع گفتن "الله الصمد" شک کند که "قل هو الله احد"را درست گفته یا نه، باز هم مى‏تواند به شک خود اعتنا نکند. ولى اگر احتیاطا آن آیه یا کلمه را به طور صحیح بگوید، اشکال ندارد. و اگر چند مرتبه هم شک کند،مى ‏تواند چند بار بگوید. اما اگر به وسواس برسد و باز هم بگوید، بنابر احتیاط واجب باید نمازش را دوباره بخواند.

1017 مستحب است در رکعت اول پیش از خواندن حمد بگوید: "اعوذ بالله من الشیطان الرجیم" و در رکعت اول و دوم نماز ظهر و عصر "بسم الله" را بلند بگوید و حمد و سوره را شمرده بخواند و در آخر هر آیه وقف کند، یعنى آن آیه را به آیه بعد نچسباند، و در حال خواندن حمد و سوره به معناى آیه توجه داشته و اگر فرادى مى ‏خواند بعد از آنکه حمد خودش تمام شد بگوید: "الحمد لله رب العالمین". بعد از خواندن سوره "قل هو الله احد" یک یا دو یا سه مرتبه "کذلک الله ربى" یا سه مرتبه"کذلک الله ربنا" بگوید، بعد از خواندن سوره کمى صبر کند و بعد تکبیر پیش از رکوع را بگوید یا قنوت را بخواند.

1018 مستحب است در تمام نمازها در رکعت اول سوره "انا انزلناه" و در رکعت دوم سوره "قل هو الله احد" را بخواند.

1019 مکروه است انسان در تمام نمازهاى یک شبانه روز سوره "قل هو الله احد" را نخواند.

1020 خواندن سوره "قل هو الله احد" به یک نفس مکروه است.

1021 سوره‏اى را که در رکعت اول خوانده، مکروه است در رکعت دوم بخواند،ولى اگر سوره " قل هو الله احد" را در هر دو رکعت بخواند مکروه نیست.






رکوع

1022 در هر رکعت بعد از قرائت باید به اندازه‏اى خم شود که بتواند دست را به زانو بگذارد، و این عمل را رکوع مى‏گویند.

1023 اگر به اندازه رکوع خم شود ولى دستها را به زانو نگذارد اشکال ندارد.

1024 هرگاه رکوع را بطور غیر معمول بجا آورد، مثلا به چپ یا راست‏خم شود،اگر چه دستهاى او به زانو برسد صحیح نیست.

1025 خم شدن باید به قصد رکوع باشد، پس اگر به قصد کار دیگرى مثلا براى کشتن جانور خم شود، نمى‏تواند آن را رکوع حساب کند بلکه باید بایستد و دوباره براى رکوع خم شود، و به واسطه این عمل، رکن زیاد نشده و نماز باطل نمى‏شود.

1026 کسى که دست‏یا زانوى او با دست و زانوى دیگران فرق دارد، مثلا دستش خیلى بلند است که اگر کمى خم شود به زانو مى ‏رسد یا زانوى او پایین‏تر از مردم دیگر است که باید خیلى خم شود تا دستش به زانو برسد باید به انداره معمول خم شود.

1027 کسى که نشسته رکوع مى ‏کند باید به قدرى خم شود که صورتش مقابل زانوها برسد، و بهتر است به قدرى خم شود که صورت نزدیک جاى سجده برسد.

1028 انسان هر ذکرى در رکوع بگوید کافى است ولى احتیاط واجب آن است که به قدر سه مرتبه "سبحان الله" یا یک مرتبه "سبحان ربى العظیم و بحمده"کمتر نباشد.

1029 ذکر رکوع باید دنبال هم و به عربى صحیح گفته شود و مستحب است آن را سه یا پنچ یا هفت مرتبه بلکه بیشتر بگویند.

1030 در رکوع باید به مقدار ذکر واجب، بدن آرام باشد و در ذکر مستحب هم اگر آن را به قصد ذکرى که براى رکوع دستور داده‏اند بگوید بنابر احتیاط واجب، آرام بودن بدن لازم است.

1031 اگر موقعى که ذکر واجب رکوع را مى‏گوید، بى ‏اختیار به قدرى حرکت کند که از حال آرام بودن بدن خارج شود باید بعد از آرام گرفتن بدن بنابر احتیاط واجب دوباره ذکر را بگوید ولى اگر کمى حرکت کند که از حال آرام بودن بدن خارج نشود، یا انگشتان را حرکت دهد اشکال ندارد.

1032 اگر پیش از آن که به مقدار رکوع خم شود و بدن آرام گیرد عمدا ذکر رکوع را بگوید نمازش باطل است.

1033 اگر پیش از تمام شدن ذکر واجب، عمدا سر از رکوع بردارد نمازش باطل است، و اگر سهوا سر بردارد چنانچه پیش از آنکه از حال رکوع خارج شود، یادش بیاید که ذکر رکوع را تمام نکرده، باید در حال آرامى بدن دوباره ذکر را بگوید،و اگر بعد از آنکه از حال رکوع خارج شد، یادش بیاید، نماز او صحیح است.

1034 اگر نتواند به مقدار ذکر در رکوع بماند در صورتى که بتواند پیش ازآنکه از حد رکوع بیرون رود ذکر را بگوید، باید در آن حال تمام کند. و اگرنتواند، در حال برخاستن ذکر را به قصد رجاء بگوید.

1035 اگر به واسطه مرض و مانند آن در رکوع آرام نگیرد نماز صحیح است، ولى باید پیش از آنکه از حال رکوع خارج شود، ذکر واجب یعنى "سبحان ربى العظیم و بحمده" یا سه مرتبه " سبحان الله" را بگوید.

1036 هرگاه نتواند به اندازه رکوع خم شود باید به چیزى تکیه دهد و رکوع کند و اگر موقعى هم که تکیه داده نتواند به طور معمول رکوع کند باید به هر اندازه مى‏تواند خم شود و اگر هیچ نتواند خم شود باید موقع رکوع بنشیند و نشسته رکوع کند، و احتیاط مستحب آن است که نماز دیگرى هم بخواند و براى رکوع آن با سر اشاره نماید.

1037 کسى که مى‏تواند ایستاره نماز بخواند اگر در حال ایستاده یا نشسته نتواند رکوع کند باید ایستاده نماز بخواند و براى رکوع با سر اشاره کند، و اگرنتواند اشاره کند باید به نیت رکوع چشمها را هم بگذارد و ذکر آن را بگوید وبه نیت برخاستن از رکوع چشمها را باز کند. و اگر از این هم عاجز است باید در قلب نیت رکوع کند و ذکر آن را بگوید.

1038 کسى که نمى ‏تواند ایستاده یا نشسته رکوع کند و براى رکوع فقط مى ‏تواند در حالى که نشسته است کمى خم شود یا در حالى که ایستاده است با سر اشاره کند باید ایستاده نماز بخواند و براى رکوع با سر اشاره نماید و احتیاط مستحب آن است که نماز دیگرى هم بخواند و موقع رکوع آن بنشیند و هر قدر مى‏تواند براى رکوع خم شود.

1039 اگر بعد از رسیدن به حد رکوع و آرام گرفتن بدن سر بردارد و دو مرتبه به قصد رکوع به اندازه رکوع خم شود نمازش باطل است، و نیز اگر بعداز آنکه به اندازه رکوع خم شد و بدنش آرام گرفت به قصد رکوع به قدرى خم شود که از اندازه رکوع بگذرد و دوباره به رکوع برگردد بنابر احتیاط واجب نمازش باطل است و بهتر آن است که نماز را تمام کند و از سر بخواند.

1040 بعد از تمام شدن ذکر رکوع باید راست بایستد و بعد از آنکه بدن آرام گرفت به سجده رود، و اگر عمدا پیش از ایستادن یا پیش از آرام گرفتن بدن به سجده رود نمازش باطل است.

1041 اگر رکوع را فراموش کند و پیش از آنکه به سجده برسد یادش بیاید باید بایستد بعد به رکوع رود و چنانچه به حالت‏ خمیدگى به رکوع برگردد نمازش باطل است.

1042 اگر بعد از آنکه پیشانى به زمین برسد یادش بیاید که رکوع نکرده، بنابر احتیاط واجب باید بایستد و رکوع را بجا آورد، و نماز را تمام کند و دوباره بخواند.

1043 مستحب است پیش از رفتن به رکوع در حالى که راست ایستاده تکبیر بگویدو در رکوع زانوها را به عقب دهد و پشت را صاف نگه دارد و گردن را بکشد و مساوى پشت نگه دارد و بین دو قدم را نگاه کند و پیش از ذکر یا بعد از آن صلوات بفرستد و بعد از آنکه از رکوع برخاست و راست ایستاد، در حال آرامى بدن بگوید: "سمع الله لمن حمده".

1044 مستحب است در رکوع زنها دست را از زانو بالاتر بگذارند و زانوها را به عقب ندهند.


  



نوشته شده در تاریخ سه‌شنبه 10 فروردین 1389 توسط مهدی
 
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | تهیه و طراحی : مهدی شعبان | :