X
تبلیغات
رایتل
شکیات


شکیات نماز 23 قسم است: هشت قسم آن شکهایى است که نماز را باطل مى ‏کند، و به شش قسم آن نباید اعتنا کرد، و نه قسم دیگر آن صحیح است.




شکهاى باطل

1165 شکهایى که نماز را باطل مى‏ کند از این قرار است: اول: شک در شماره رکعتهاى نماز دو رکعتى مثل نماز صبح و نماز مسافر، ولى شک در شماره رکعتهاى نماز مستحب دو رکعتى و بعضى از نمازهاى احتیاط نماز را باطل نمى ‏کند. دوم: شک در شماره رکعتهاى نماز سه رکعتى. سوم: آنکه در نماز چهار رکعتى شک کند که یک رکعت خوانده یا بیشتر. چهارم: آنکه در نماز چهار رکعتى پیش از تمام شدن سجده دوم شک کند که دو کعت‏ خوانده یا بیشتر . (تفصیل این مساله در صورت چهارم مساله 1199 بیان شده است، مراجعه شود. پنجم: شک بین دو و پنج‏ یا دو و بیشتر از پنج. ششم: شک بین سه و شش یا سه و بیشتر از شش. هفتم: شک در رکعتهاى نماز که نداند چند رکعت‏ خوانده است. هشتم: شک بین چهار و شش یا چهار و بیشتر از شش چه پیش از تمام شدن سجده دوم باشد یا بعد از آن. ولى اگر بعد از سجده دوم شک بین چهار و شش یا چهار و بیشتر از شش براى او پیش آید احتیاط مستحب آن است که بنابر چهار بگذارد و نماز را تمام کند و بعد از نماز دو سجده سهو بجا آورد و نماز را هم دوباره بخواند.

1166 اگر یکى از شکهاى باطل کننده براى انسان پیش آید نمى‏تواند نماز را به هم بزند، ولى اگر به قدرى فکر کند که شک پا برجا شود، به هم زدن نماز مانعى ندارد.





شکهایى که نباید به آنها اعتنا کرد

1167 شکهایى که نباید به آنها اعتنا کرد از این قرار است: اول: شک در چیزى که محل بجا آوردن آن گذشته است، مثل آنکه در رکوع شک کند که حمد را خوانده یا نه. دوم: شک بعد از سلام نماز. سوم: شک بعد از گذشتن وقت نماز. چهارم: شک کثیرالشک، یعنى کسى که زیاد شک مى کند. پنجم: شک امام در شماره رکعتهاى نماز در صورتى که ماموم شماره آنها را بداند و همچنین شک ماموم در صورتى که امام شماره رکعتهاى نماز را بداند. ششم: شک در نماز مستحبى.






1- شک در چیزى که محل آن گذشته است

1168 اگر در بین نماز شک کند که یکى از کارهاى واجب آن را انجام داده یا نه مثلا شک کند که حمد خوانده یا نه چنانچه مشغول کارى که باید بعد از آن انجام دهد نشده باید آنچه را که در انجام آن شک کرده بجا آورده و اگر مشغول کارى که بایدبعد از آن انجام دهد شده به شک خود اعتنا نکند.

1169 اگر در بین خواندن آیه‏اى شک کند که آیه پیش را خوانده یا نه، یا وقتى آخر آیه را مى‏ خواند شک کند که اول آن را خوانده یا نه باید به شک خود اعتنا نکند.

1170 اگر بعد از رکوع یا سجود شک کند که کارهاى واجب آن مانند ذکر و آرام بودن بدن را انجام داده یا نه باید به شک خود اعتنا نکند.

1171 اگر در حالى که به سجده می‏رود شک کند که رکوع کرده یا نه یا شک کند که بعد از رکوع ایستاده یا نه، به شک خود اعتنا نکند.

1172 اگر در حال برخاستن شک کند که تشهد را بجا آورده یا نه باید اعتنا نکند، ولى اگر شک کند که سجده را بجا آورده یا نه باید برگردد و بجا آورد.

1173 کسى که نشسته یا خوابیده نماز مى ‏خواند اگر موقعى که حمد یا تسبیحات مى ‏خواند شک کند که سجده یا تشهد را بجا آورده یا نه، باید به شک خود اعتنا نکند و اگر پیش از آن که مشغول حمد یا تسبیحات شود شک کند که سجده یا تشهد را بجا آورده یا نه، باید بجا آورد.

1174 اگر شک کند که یکى از رکنهاى نماز را بجا آورد یا نه، چنانچه مشغول کارى که بعد از آن است نشده باید آن را بجا آورد، مثلا اگر پیش از خواندن تشهد شک کند که دو سجده را بجا آورده یا نه، باید بجا آورد و چنانچه بعد یادش بیایدکه آن رکن را بجا آورده بوده چون رکن زیاد شده نمازش باطل است.

1175 اگر شک کند عملى را که رکن نیست بجا آورده یا نه، چنانچه مشغول کارى که بعد از آن است نشده باید آن را بجا آورد، مثلا اگر پیش از خواندن سوره شک کند که حمد را خوانده یا نه باید حمد را بخواند و اگر بعد از انجام آن یادش بیاید که آن را بجا آورده بوده چون رکن زیاد نشده نماز صحیح است.

1176 اگر شک کند که رکنى را بجا آورده یا نه، چنانچه مشغول تشهد است اگر شک کند که دو سجده را بجا آورده یا نه، باید به شک خود اعتنا نکند و اگر یادش بیاید که آن رکن را بجا نیاورده در صورتى که مشغول رکن بعد نشده باید آن را بجاآورد و اگر مشغول رکن بعد شده نمازش باطل است مثلا اگر پیش از رکوع رکعت بعد یادش بیاید که دو سجده را بجا نیاورده باید بجا آورد و اگر در رکوع یا بعداز آن یادش بیاید نمازش باطل است.

1177 اگر شک کند عملى را که رکن نیست بجا آورده یا نه، چنانچه مشغول کارى که بعد از آن است ‏شده باید به شک خود اعتنا نکند، مثلا موقعى که مشغول خواندن سوره است اگر شک کند که حمد را خوانده یا نه، باید به شک خود اعتنا نکند و اگربعد یادش بیاید که آن را بجا نیاورده در صورتى که مشغول رکن بعد نشده باید بجاآورد و اگر مشغول رکن بعد شده نمازش صحیح است، بنابراین اگر مثلا در قنوت یادش بیاید که حمد را نخوانده باید بخواند و اگر در رکوع یادش بیاید نماز او صحیح است.

1178 اگر شک کند که سلام نماز را گفته یا نه یا شک کند درست گفته یا نه ، چنانچه مشغول تعقیب نماز یا مشغول نماز دیگر شده، یا به واسطه انجام کارى که نماز را به هم مى‏ زند از حال نمازگزار بیرون رفته باید به شک خود اعتنا نکند و اگر پیش از اینها شک کند باید سلام را بگوید ، اما اگردر صحیح گفتن سلام شک کند در هر صورت باید به شک خود اعتنا ننماید چه مشغول کارد یگر شده باشد یا نه.






2- شک بعد از سلام

1179 اگر بعد از سلام نماز شک کند که نمازش صحیح بوده یا نه ، مثلا شک کند رکوع کرده یا نه یا بعد از سلام نماز چهار رکعتى شک کند که چهار رکعت‏خوانده یا پنج رکعت به شک خود اعتنا نکند، ولى اگر هر دو طرف شک او باطل باشد، مثلا بعد از سلام نماز چهار رکعتى شک کند که سه رکعت‏خوانده یا پنج رکعت، نمازش باطل است.





شک بعد از وقت

1180 اگر بعد از گذشتن وقت نماز شک کند که نماز خوانده یا نه یا گمان کند که نخوانده، خواندن آن لازم نیست ولى اگر پیش از گذشتن وقت‏شک کند که نماز خوانده یا نه یا گمان کند که نخوانده، باید آن نماز را بخواند، بلکه اگر گمان کند که خوانده، باید آن را بجا آورد.

1181 اگر بعد از گذشتن وقت‏ شک کند که نماز را درست‏خوانده یا نه، به شک خود اعتنا نکند.

1182 اگر بعد از گذشتن وقت نماز ظهر و عصر بداند چهار رکعت نماز خوانده ولى نداند به نیت ظهر خوانده یا به نیت عصر باید چهار رکعت نماز قضا به نیت نمازى که بر او واجب است بخواند.

1183 اگر بعد از گذشتن وقت نماز مغرب و عشا بداند یک نماز خوانده ولى نداند سه رکعتى خوانده یا چهار رکعتى باید قضاى نماز مغرب و عشا را بخواند.





4- کثیر الشک (کسى که زیاد شک مى‏ کند)

1184 اگر کسى در یک نماز سه مرتبه شک کند یا در سه نماز پشت‏ سر هم مثلا در نماز صبح و ظهر و عصر شک کند، کثیرالشک است و چنانچه زیاد شک کردن اواز غضب یا ترس یا پریشانى حواس نباشد به شک خود اعتنا نکند.

1185 کثیرالشک اگر در بجا آوردن چیزى شک کند چنانچه بجا آوردن آن نماز را باطل نمى‏کند باید بنا بگذارد که آن را بجا آورده، مثلا اگر شک کند که رکوع کرده یا نه باید بنا بگذارد که رکوع کرده است و اگر بجا آوردن آن نماز را باطل مى‏ کند باید بنا بگذارد که آن را انجام نداده، مثلا اگر شک کند که یک رکوع کرده یا بیشتر چون زیاد شدن رکوع نماز را باطل مى‏کند باید بنا بگذارد که بیشتر از یک رکوع نکرده است.

1186 کسى که در یک چیز نماز زیاد شک مى‏ کند چنانچه در چیزهاى دیگر نماز شک کند باید به دستور آن عمل نماید ، مثلا کسى که زیاد شک مى ‏کند سجده کرده یا نه، اگر در بجا آوردن رکوع شک کند باید به دستور آن رفتار نماید یعنى اگر ایستاده، رکوع را بجا آورد و اگر به سجده رفته، اعتنا نکند.

1187 کسى که در نماز مخصوصى مثلا در نماز ظهر زیاد شک مى‏ کند اگر در نماز دیگر مثلا در نماز عصر شک کند باید به دستور شک رفتار نماید.

1188 کسى که وقتى در جاى مخصوصى نماز مى ‏خواند زیاد شک مى‏کند اگر در غیر آن جا نماز بخواند و شکى براى او پیش آید به دستور شک عمل نماید.

1189 اگر انسان شک کند که کثیرالشک شده یا نه، باید به دستور شک عمل نماید و کثیرالشک تا وقتى یقین نکند که به حال معمولى مردم برگشته باید به شک خود اعتنا نکند.

1190 کسى که زیاد شک مى‏کند اگر شک کند رکنى را بجا آورده یا نه و اعتنا نکند بعد یادش بیاید که آن را بجا نیاورده چنانچه مشغول رکن بعد نشده باید آن را بجا آورد و اگر مشغول رکن بعد شده نمازش باطل است، مثلا اگر شک کند رکوع کرده یا نه و اعتنا نکند چنانچه پیش از سجده یادش بیاید که رکوع نکرده باید رکوع کند و اگر در سجده یادش بیاید نمازش باطل است.

1191 کسى که زیاد شک مى‏کند اگر شک کند چیزى را که رکن نیست بجا آورده یا نه و اعتنا نکند و بعد یادش بیاید که آن را بجا نیاورده چنانچه از محل بجا آوردن آن نگذشته باید آن را بجا آورد و اگر از محل آن گذشته نمازش صحیح است، مثلا اگر شک کند که حمد خوانده یا نه و اعتنا نکند چنانچه در قنوت یادش بیاید که حمد نخوانده باید بخواند و اگر در رکوع یادش بیاید نماز او صحیح است.





5- شک امام و ماموم

1192 اگر امام جماعت در شماره رکعتهاى نماز شک کند، مثلا شک کند که سه رکعت‏ خوانده یا چهار رکعت چنانچه ماموم یقین یا گمان داشته باشد که چهار رکعت‏ خوانده و به امام بفهماند که چهار رکعت‏ خوانده است امام باید نماز را تمام کند و خواندن نماز احتیاط لازم نیست و نیز اگر امام یقین یا گمان داشته باشد که چند رکعت ‏خوانده است و ماموم در شماره رکعتهاى نماز شک کند باید به شک خود اعتنا ننماید.





6- شک در نماز مستحبى

1193 اگر در شماره رکعتهاى نماز مستحبى شک کند چنانچه طرف بیشتر شک نماز را باطل مى ‏کند باید بنا را بر کمتر بگذارد، مثلا اگر در نافله صبح شک کند که دو رکعت ‏خوانده یا سه رکعت باید بنا بگذارد که دو رکعت‏ خوانده است و اگر طرف بیشتر شک نماز را باطل نمى ‏کند، مثلا شک کند که دو رکعت ‏خوانده یا یک رکعت،به هر طرف شک عمل کند نمازش صحیح است.

1194 کم شدن رکن نافله را باطل مى ‏کند بنابر احتیاط واجب، ولى زیاد شدن رکن آن را باطل نمى‏ کند، پس اگر یکى از کارهاى نافله را فراموش کند و موقعى یادش بیاید که مشغول رکن بعد از آن شده باید آن کار را انجام دهد و دوباره آن رکن را بجا آورد، مثلا اگر در بین رکوع یادش بیاید که سوره را نخوانده بایدبرگردد و سوره را بخواند و دوباره به رکوع رود.

1195 اگر در یکى از کارهاى نافله شک کند خواه رکن باشد یا غیر رکن چنانچه محل آن نگذشته باید بجا آورد و اگر محل آن گذشته به شک خود اعتنا نکند.

1196 اگر در نماز مستحبى دو رکعتى گمانش به سه رکعت‏ یا بیشتر برود یا گمانش به دو رکعت ‏یا کمتر برود باید به همان گمان عمل کند، مگر آن که موجب بطلان باشد که در این صورت گمان، حکم شک را دارد، مثلا اگر گمانش به یک رکعت مى ‏رود احتیاطا باید یک رکعت دیگر بخواند.

1197 اگر در نماز نافله کارى کند که براى آن سجده سهو واجب می‏شود یا یک سجده یا تشهد را فراموش نماید لازم نیست بعد از نماز سجده سهو یا قضاى سجده و تشهد را بجا آورد.

1198 اگر شک کند که نماز مستحبى را خوانده یا نه، چنانچه آن نماز مثل نماز جعفر طیار وقت معین نداشته باشد بنا بگذارد که نخوانده است و همچنین است اگر مثل نافله یومیه وقت معین داشته باشد و پیش از گذشتن وقت‏شک کند که آن را بجاآورده یا نه، ولى اگر بعد از گذشت وقت‏ شک کند که خوانده است‏ یا نه، به شک خود اعتنا نکند.






شکهاى صحیح

1199 در نه صورت اگر در شماره رکعتهاى نماز چهار رکعتى شک کند باید فکر نماید، پس اگر یقین یا گمان به یک طرف شک پیدا کرد همان طرف را بگیرد و نماز را تمام کند و گرنه به دستورهایى که گفته می‏شود عمل نماید و آن نه صورت از این قرار است: اول: آنکه بعد از سر برداشتن از سجده دوم شک کند دو رکعت‏ خوانده یا سه رکعت، که باید بنا بگذارد سه رکعت‏ خوانده و یک رکعت دیگر بخواند و نماز را تمام کند و بعد از نماز یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته به دستورى که بعد گفته می‏شود بجا آورد. دوم: شک بین دو و چهار بعد از سر برداشتن از سجده دوم، که بایدبنا بگذارد چهار کعت‏ خوانده و نماز را تمام کند و بعد از نماز دو رکعت نماز احتیاط ایستاده بخواند. سوم: شک بین دو و سه و چهار بعد از سر برداشتن از سجده دوم که باید بنابر چهار بگذارد و بعد از نماز دو رکعت نماز احتیاط ایستاده و بعد دو رکعت نشسته بجا آورد ولى اگر بعد از سجده اول یا پیش از سر برداشتن از سجده دوم یکى از این سه شک برایش پیش آید مى تواند نماز را رها کند و دوباره بخواند. چهارم: شک بین چهار و پنج بعد از سر برداشتن از سجده دوم که باید بنابر چهار بگذارد و نماز را تمام کند و بعد از نماز دو سجده سهو بجا آورد ولى اگر بعد از سجده اول یا پیش از سر برداشتن از سجده دوم، این شک، براى او پیش آید، بنابر احتیاط استحبابى به دستورى که گفته شد عمل کند اگر چه نمازش باطل است و باید دوباره بخواند. پنجم: شک بین سه و چهار که در هر جاى نماز باشد باید بنابر چهار بگذارد و نماز را تمام کند و بعد از نماز یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته بجا آورد. ششم: شک بین چهار و پنج در حال ایستاده که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته بجا آورد. هفتم: شک بین سه و پنج در حال ایستاده که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و دو رکعت نماز احتیاط ایستاده بجا آورد. هشتم: شک بین سه و چهار و پنج در حال ایستاده که باید بنشیند و تشهد بخواند بعد از سلام نماز دو رکعت نماز احتیاط ایستاده و بعد دو رکعت نشسته بجاآورد. نهم: شک بین پنج و شش در حال ایستاده که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و دو سجده سهو بجا آورد.

1200 اگر یکى از شکهاى صحیح براى انسان پیش آید نباید نماز را بشکند و چنانچه نماز را بشکند معصیت کرده است پس اگر پیش از انجام کارى که نماز را باطل مى ‏کند مثل رو گرداندن از قبله، نماز را از سر گیرد نماز دومش هم باطل است. و اگر بعد از انجام کارى که نماز را باطل مى‏ کند مشغول نماز شود نماز دومش صحیح است.

1201 اگر یکى از شکهایى که نماز احتیاط بر آنها واجب است در نماز پیش آید،چنانچه انسان نماز را تمام کند و بدون خواندن نماز احتیاط، نماز را از سر بگیرد، معصیت کرده است. پس اگر پیش از انجام کارى که نماز را باطل مى ‏کند نماز را از سر گرفته، نماز دومش هم باطل است، و اگر بعد از انجام کارى که نماز را باطل مى‏کند مشغول نماز شده، نماز دومش صحیح است.

1202 وقتى یکى از شکهاى صحیح براى انسان پیش آید، چنانکه گفته شد باید فکر کند، ولى اگر چیزهایى که به واسطه آنها ممکن است‏یقین یا گمان به یک طرف شک پیدا شود از بین نمى‏ رود، چنانچه کمى بعد فکر کند، اشکال ندارد، مثلا اگر در سجده شک کند مى‏تواند تا بعد از سجده فکر کردن را تاخیر بیندازد.

1203 اگر اول گمانش به یک طرف بیشتر باشد، بعد دو طرف در نظر او مساوى شود باید به دستور شک عمل نماید، و اگر اول دو طرف در نظر او مساوى باشد و به طرفى که وظیفه او است بنا بگذارد، بعد گمانش به طرف دیگر برود باید همان طرف را بگیرد و نماز را تمام کند.

1204 کسى که نمى ‏داند گمانش به یک طرف بیشتر است‏یا هر دو طرف در نظر او مساوى است، باید احتیاط کند و در هر مورد، احتیاط بطور مخصوصى است که در کتابهاى مفصل گفته شده است.

1205 اگر بعد از نماز بداند که در بین نماز حال تردیدى داشته که مثلا دو رکعت‏ خوانده یا سه رکعت و بنا را بر سه گذاشته، ولى نداند که گمانش به خواندن سه رکعت بوده یا هر دو طرف در نظر او مساوى بوده، به احتیاط واجب باید نماز احتیاط را بخواند.

1206 اگر موقعى که تشهد مى‏ خواند یا بعد از ایستادن شک کند که دو سجده را بجا آورده یا نه و در همان موقع یکى از شکهایى که اگر بعد از تمام شدن دو سجده اتفاق بیفتد صحیح مى‏باشد براى او پیش آید، مثلا شک کند که دو رکعت‏ خوانده یا سه رکعت، به احتیاط واجب باید به دستور آن شک عمل کند و نمازش را هم دوباره بخواند.

1207 اگر پیش از آنکه مشغول تشهد شود یا در رکعت هایى که تشهد ندارد پیش از ایستادن شک کند که دو سجده را بجا آورده یا نه، و در همان موقع یکى از شکهایى که بعد از تمام شدن دو سجده صحیح است برایش پیش آید، نمازش باطل است.

1208 اگر موقعى که ایستاده، بین سه و چهار یا بین سه و چهار و پنج ‏شک کند و یادش بیاید که دو سجده یا یک سجده از رکعت پیش بجا نیاورده، نمازش باطل است.

1209 اگر شک او از بین برود و شک دیگرى برایش پیش آید، مثلا اول شک کند که دو کعت‏ خوانده یا سه رکعت، بعد شک کند که سه رکعت ‏خوانده یا چهار رکعت،باید به دستور شک دوم عمل نماید.

1210 اگر بعد از نماز شک کند که در نماز مثلا بین دو و چهار شک کرده یا بین سه و چهار، احتیاط واجب آن است که به دستور هر دو عمل کند و نماز را هم دوباره بخواند.

1211 اگر بعد از نماز بفهمد که در نماز شکى براى او پیش آمده ولى نداند ازشکهاى باطل بوده یا از شکهاى صحیح و اگر از شکهاى صحیح بوده کدام قسم آن بوده‏است، بنا بر احتیاط واجب باید به دستور شکهایى که صحیح بوده و احتمال مى‏داده عمل کند و نماز را هم دوباره بخواند.

1212 کسى که نشسته نماز مى‏ خواند اگر شکى کند که باید براى آن، یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته بخواند، باید دو رکعت نشسته به جا آورد، بلکه اگر شکى کند که باید براى آن دو رکعت نماز احتیاط ایستاده بخواند، باید دو رکعت نشسته بجا آورد.

1213 کسى که ایستاده نماز مى ‏خواند اگر موقع خواندن نماز احتیاط از ایستادن عاجز شود، باید مثل کسى که نماز را نشسته مى ‏خواند و حکم آن در مساله پیش گفته شد نماز احتیاط را بجا آورد.

1214 کسى که نشسته نماز مى‏ خواند اگر موقع خواندن نماز احتیاط بتواند بایستد،باید به وظیفه کسى که نماز را ایستاده مى ‏خواند عمل کند.







نماز احتیاط

1215 کسى که نماز احتیاط بر او واجب است، بعد از سلام نماز باید فورا نیت نماز احتیاط کند و تکبیر بگوید و حمد را بخواند و به رکوع رود و دو سجده نماید.پس اگر یک رکعت نماز احتیاط بر او واجب است، بعد از دو سجده تشهد بخواند و سلام دهد، و اگر دو رکعت نماز احتیاط بر او واجب است، بعد از دو سجده یک رکعت دیگر مثل رکعت اول بجا آورد و بعد از تشهد سلام دهد.

1216 نماز احتیاط سوره و قنوت ندارد و باید نیت آن را به زبان نیاورد، و احتیاط واجب آن است که سوره حمد و "بسم الله" آن را هم آهسته بگوید.

1217 اگر پیش از خواندن نماز احتیاط بفهمد نمازى که خوانده درست بوده، لازم نیست نماز احتیاط را بخواند، و اگر در بین نماز احتیاط بفهمد، لازم نیست آن را تمام نماید.

1218 اگر پیش از خواندن نماز احتیاط بفهمد که رکعتهاى نمازش کم بوده،چنانچه کارى که نماز را باطل مى‏کند انجام نداده، باید آنچه از نماز را که نخوانده بخواند و براى سلام بیجا دو سجده سهو نماید، و اگر کارى که نماز را باطل مى‏کند انجام داده، مثلا پشت به قبله کرده، باید نماز را دوباره بجا آورد.

1219 اگر بعد از نماز احتیاط بفهمد کسرى نمازش به مقدار نماز احتیاط بوده،مثلا در شک بین سه و چهار یک رکعت نماز احتیاط بخواند، بعد بفهمد نماز را سه رکعت‏خوانده، نمازش صحیح است.

1220 اگر بعد از خواندن نماز احتیاط بفهمد کسرى نماز کمتر از نماز احتیاط بوده، مثلا در شک بین دو و چهار، دو رکعت نماز احتیاط بخواند، بعد بفهمد نماز را سه رکعت‏خوانده، باید کسرى نماز را به نماز متصل نموده و نماز را هم دوباره بخواند.

1221 اگر بعد از خواندن نماز احتیاط بفهمد کسرى نماز بیشتر از نماز احتیاط بوده، مثلا در شک بین سه و چهار یک رکعت نماز احتیاط بخواند، بعد بفهمد نماز را دو رکعت‏خوانده، چنانچه بعد از نماز احتیاط کارى که نماز را باطل مى‏کند انجام داده، مثلا پشت به قبله کرده، باید نماز را دوباره بخواند و اگر کارى که نماز را باطل مى‏کند انجام نداده، باید دو رکعت کسرى نمازش را بجا آورد و نماز را هم دوباره بخواند.

1222 اگر بین دو و سه و چهار شک کند و بعد از خواندن دو رکعت نماز احتیاط ایستاده یادش بیاید که نماز را دو رکعت‏خوانده، لازم نیست دو رکعت نماز احتیاط نشسته را بخواند.

1223 اگر بین سه و چهار شک کند و موقعى که دو رکعت نماز احتیاط نشسته یا یک رکعت ایستاده را مى‏خواند یادش بیاید که نماز را سه رکعت‏خوانده، باید نماز احتیاط را تمام کند و نمازش صحیح است.

1224 اگر بین دو و سه و چهار شک کند و موقعى که دو رکعت نماز احتیاط ایستاده را مى‏خواند پیش از رکوع رکعت دوم یادش بیاید که نماز را سه رکعت‏خوانده باید بنشیند و نماز احتیاط را یک رکعتى تمام کند و بنابر احتیاط مستحب نماز را دوباره بخواند.

1225 اگر در بین نماز احتیاط بفهمد کسرى نمازش بیشتر یا کمتر از نماز احتیاط بوده، چنانچه نتواند نماز احتیاط را مطابق کسرى نمازش تمام کند بایدآن را رها کند و کسرى نماز را بجا آورد و بنابر احتیاط واجب نماز را دوباره بخواند مثلا در شک بین سه و چهار اگر موقعى که دو رکعت نماز احتیاط نشسته را مى‏خواند یادش بیاید که نماز را دو رکعت‏خوانده، چون نمى‏تواند دو رکعت نشسته را به جاى دو رکعت ایستاده حساب کند به احتیاط واجب باید نماز احتیاط نشسته را رها کند و دو رکعت کسرى نمازش را بخواند و نماز را هم دوباره بجاآورد.

1226 اگر شک کند نماز احتیاطى را که به او واجب بوده بجا آورده یا نه چنانچه وقت نماز گذشته به شک خود اعتنا نکند و اگر وقت دارد در صورتى که مشغول کار دیگرى نشده و از جاى نماز برنخاسته و کارى هم مثل رو گرداندن از قبله که نماز را باطل مى‏کند انجام نداده باید نماز احتیاط را بخواند و اگر مشغول کار دیگرى شده یا کارى که نماز را باطل مى‏کند بجا آورده یا بین نماز و شک او زیاد طول کشیده احتیاط استحبابى آن است که نماز احتیاط را بجا آورد و نماز را هم دوباره بخواند اگر چه مى‏تواند بنا بر انجام نماز احتیاط گذارد و بر همان اکتفا نماید.

1227 اگر در نماز احتیاط رکنى را زیاد کند یا مثلا به جاى یک رکعت دو رکعت بخواند نماز احتیاط باطل می‏شود و بنابر احتیاط واجب باید دوباره نماز احتیاط، و اصل نماز را بخواند.

1228 موقعى که مشغول نماز احتیاط است اگر در یکى از کارهاى آن شک کند چنانچه محل آن نگذشته باید بجا آورد و اگر محلش گذشته باید به شک خود اعتنا نکند مثلا اگر شک کند که حمد خوانده یا نه چنانچه به رکوع نرفته باید بخواند واگر به رکوع رفته باید به شک خود اعتنا نکند.

1229 اگر در شماره رکعتهاى نماز احتیاط شک کند ، باید بنا را بر بیشتر بگذارد ولى چنانچه طرف بیشتر شک نماز را باطل مى‏کند بنابر کمتر گذارد و احتیاط مستحب آن است که نماز احتیاط را دوباره بخواند و بعد از آن اصل نماز را اعاده نماید.

1230 اگر در نماز احتیاط چیزى که رکن نیست‏سهوا کم یا زیاد شود سجده سهو ندارد .

1231 اگر بعد از سلام نماز احتیاط شک کند که یکى از اجزاء یا شرایط آن را بجاآورده یا نه به شک خود اعتنا نکند.

1232 اگر در نماز احتیاط تشهد یا یک سجده را فراموش کند احتیاط آن است‏که بعد از سلام آن را قضا نماید اگر چه واجب نیست.

1233 اگر نماز احتیاط و قضاى یک سجده یا قضاى یک تشهد یا دو سجده بر او واجب شود باید اول نماز احتیاط را بجا آورد.

1234 حکم گمان در رکعتهاى نماز حکم یقین است، مثلا اگر در نماز چهار رکعتى انسان گمان دارد که نماز را چهار رکعت‏خوانده نباید نماز احتیاط بخواند ولى اگر در غیر رکعتها گمان پیدا کند باید به احتیاط عمل نماید و دستور در هر موردى طور مخصوصى است که در کتابهاى مفصل گفته شده است.

1235 حکم شک و سهو و گمان در نمازهاى واجب یومیه و نمازهاى واجب دیگر فرق ندارد، مثلا اگر در نماز آیات شک کند که یک رکعت ‏خوانده یا دو رکعت، چون شک او در نماز دو رکعتى است، نمازش باطل می‏شود.







سجده سهو

1236 براى سه چیز بعد از سلام نماز، انسان باید دو سجده سهو به دستورى که بعدا گفته می‏شود بجا آورد: اول: آنکه در بین نماز، سهوا حرف بزند. دوم: آنکه یک سجده را فراموش کند. سوم: آنکه در نماز چهار رکعتى بعد از سجده دوم شک کند که چهار رکعت‏خوانده یا پنج رکعت. و در دو مورد هم احتیاط واجب آن است که سجده سهو بنماید: اول: در جایى که نباید نماز را سلام دهد، مثلا در رکعت اول سهوا سلام بدهد. دوم: آنکه تشهد را فراموش کند.

1237 اگر انسان اشتباها یا به خیال این که نمازش تمام شده حرف بزند بایددو سجده سهو بجا آورد.

1238 براى حرفى که از آه کشیدن و سرفه پیدا می‏شود، سجده سهو واجب نیست،ولى اگر مثلا سهوا آخ یا آه بگوید، باید سجده سهو نماید.

1239 اگر چیزى را که غلط خوانده دوباره صحیح بخواند براى دوباره خواندن آن سجده سهو واجب نیست.

1240 اگر در نماز سهوا مدتى حرف بزند و تمام آنها یک مرتبه حساب شود، دو سجده سهو بعد از سلام نماز کافى است.

1241 اگر سهوا تسبیحات اربعه را نگوید یا بیشتر یا کمتر از سه مرتبه بگوید احتیاط مستحب آن است که بعد از نماز دو سجده سهو بجا آورد.

1242 اگر در جایى که نباید سلام نماز را بگوید سهوا بگوید: "السلام علینا و على عباد الله الصالحین" یا بگوید: "السلام علیکم و رحمة الله و برکاته"باید دو سجده سهو بنماید، ولى اگر اشتباها مقدارى از این دو سلام را بگوید،یا بگوید: "السلام علیک ایها النبى و رحمة الله و برکاته" احتیاط مستحب آن است که دو سجده سهو بجا آورد.

1243 اگر در جایى که نباید سلام دهد اشتباها هر سه سلام را بگوید دو سجده سهو کافى است.

1244 اگر یک سجده یا تشهد را فراموش کند و پیش از رکوع رکعت بعد یادش بیاید باید برگردد و بجا آورد.

1245 اگر در رکوع یا بعد از آن یادش بیاید که یک سجده یا تشهد را از رکعت پیش فراموش کرده باید بعد از سلام نماز سجده یا تشهد را قضا نماید و بعد ازآن دو سجده سهو بجا آورد.

1246 اگر سجده سهو را بعد از سلام نماز عمدا بجا نیاورد معصیت کرده و واجب است هر چه زودتر آن را انجام دهد و چنانچه سهوا بجا نیاورد هر وقت‏یادش آمد باید فورا انجام دهد و لازم نیست نماز را دوباره بخواند.

1247 اگر شک دارد که سجده سهو بر او واجب شده یا نه لازم نیست بجا آورد.

1248 کسى که شک دارد مثلا دو سجده سهو بر او واجب شده یا چهار تا، اگر دو سجده بنماید کافى است.

1249 اگر بداند یکى از دو سجده سهو را بجا نیاورده باید دو سجده سهو بجا آورد و اگر بداند سهوا سه سجده کرده ، باید دوباره دو سجده سهو بنماید.






دستور سجده سهو

1250 دستور سجده سهو این است که بعد از سلام نماز فورا نیت‏ سجده سهو کند و پیشانى را به چیزى که سجده بر آن صحیح است بگذارد و بگوید: «بسم الله و بالله و صلى الله على محمد و آله‏» یا «بسم الله و بالله اللهم صلى على محمد و آل محمد» ولى بهتر است بگوید «بسم الله و بالله السلام علیک ایها النبى و رحمة الله و برکاته‏» بعد باید بنشیند و دوباره به سجده رود و یکى از ذکرهایى را که که گفته شد بگوید و بنشیند و بعد از خواندن تشهد سلام دهد.






قضاى سجده و تشهد فراموش شده

1251 سجده و تشهدى را که انسان فراموش کرده و بعد از نماز قضاى آن را بجامى‏آورد باید تمام شرایط نماز مانند پاک بودن بدن و لباس و رو به قبله بودن و شرطهاى دیگر را داشته باشد.

1252 اگر سجده یا تشهد را چند دفعه فراموش کند مثلا یک سجده از رکعت اول و یک سجده از رکعت دوم فراموش نماید باید بعد از نماز قضاى هر دو را با سجده‏هاى سهوى که براى آنها لازم است بجا آورد و لازم نیست معین کند که قضاى کدام یک از آنها است.

1253 اگر یک سجده و تشهد را فراموش کند احتیاط واجب آن است که هر کدام را اول فراموش کرده اول قضا نماید واگر نداند کدام اول فراموش شده باید احتیاطا یک سجده و تشهد و بعد یک سجده دیگر بجا آورد یا یک تشهد و یک سجده و بعدیک تشهد دیگر بجا آورد تا یقین کند سجده و تشهد را به ترتیبى که فراموش کرده قضا نموده است.

1254 اگر به خیال این که اول سجده را فراموش کرده اول قضاى آن را بجا آورد و بعد از خواندن تشهد یادش بیاید که اول تشهد را فراموش کرده احتیاط واجب آن است که دوباره سجده را قضا نماید و نیز اگر به خیال این که اول تشهد را فراموش کرده اول قضاى آن را بجا آورد و بعد از سجده یادش بیاید که اول سجده را فراموش کرده بنابر احتیاط واجب باید دوباره تشهد را بخواند.

1255 اگر بین سلام نماز و قضاى سجده یا تشهد کارى کند که اگر عمدا یا سهوا در نماز اتفاق بیافتد نماز باطل می‏شود مثلا پشت به قبله نماید باید قضاى سجده و تشهد را بجا آورد و نمازش صحیح است.

1256 اگر بعد از سلام نماز یادش بیاید که یک سجده از رکعت آخر را فراموش کرده باید قضاى سجده‏اى را که فراموش کرده بجا آورد و بعد از آن دو سجده سهو بجا آورد چه کارى که نماز را باطل مى‏کند کرده باشد یا نه و اگر تشهد رکعت آخر را فراموش کرده باشد باید قضاى تشهد را بجا آورد و بعد از آن دو سجده سهو بجا آورد.

1257 اگر بین سلام نماز و قضاى سجده یا تشهد کارى کند که براى آن سجده سهو واجب می‏شود مثل آن که سهوا حرف بزند باید سجده یا تشهد را قضا کند.

1258 اگر نداند که سجده را فراموش کرده یا تشهد را به احتیاط واجب بایدهر دو را قضا نماید و هر کدام را اول بجا آورد اشکال ندارد و باید یک بار سجده سهو نیز بجا آورد.

1259 اگر شک دارد که سجده یا تشهد را فراموش کرده یا نه واجب نیست قضا نماید.

1260 اگر بداند سجده یا تشهد را فراموش کرده و شک کند که پیش از رکوع رکعت بعد بجا آورده یا نه ، احتیاط واجب آن است که آن را قضا نماید.

1261 کسى که باید سجده یا تشهد را قضا نماید اگر براى کار دیگرى هم سجده سهو بر او واجب شود باید بعد از نماز سجده یا تشهد را قضا نماید بعد سجده سهو را بجا آورد.

1262 اگر شک دارد که بعد از نماز قضاى سجده یا تشهد فراموش شده را بجاآورده یا نه چنانچه وقت نماز نگذشته باید سجده یا تشهد را قضا نماید و اگر وقت نماز هم گذشته بنابر احتیاط واجب باید سجده یا تشهد را قضا نماید.







کم و زیاد کردن اجزاء و شرایط نماز

1263 هرگاه چیزى از واجبات نماز را عمدا کم یا زیاد کند اگر چه یک حرف آن باشد نماز باطل است.

1264 اگر به واسطه ندانستن مساله، چیزى از اجزاء نماز را کم یا زیاد کند اگر آن جزء، رکن نباشد نمازش صحیح است اگر جاهل قاصر باشد، و الا به احتیاط واجب نماز باطل است.

1265 اگر در بین نماز بفهمد وضو یا غسلش باطل بوده یا بدون وضو یا غسل مشغول نماز شده باید نماز را به هم بزند و دوباره با وضو یا غسل بخواند، و اگر بعد از نماز بفهمد باید دوباره نماز را با وضو یا غسل بجا آورد و اگر وقت گذشته قضا نماید.

1266 اگر بعد از رسیدن به رکوع یادش بیاید که دو سجده از رکعت پیش فراموش کرده نمازش باطل است، و اگر پیش از رسیدن به رکوع یادش بیاید باید برگردد و دو سجده را بجا آورد و برخیزد و حمد و سوره یا تسبیحات را بخواند و نماز را تمام کند.

1267 اگر پیش از گفتن " السلام علینا " یادش بیاید که دو سجده رکعت آخر را بجا نیاورده باید دو سجده را بجا آورد و دوباره تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.

1268 اگر پیش از سلام نماز یادش بیاید که یک رکعت‏ یا بیشتر، از آخر نماز نخوانده، باید مقدارى را که فراموش کرده بجا آورد.

1269 اگر بعد از سلام نماز یادش بیاید که یک رکعت ‏یا بیشتر از آخر نماز را نخوانده چنانچه کارى انجام داده که اگر در نماز عمدا یا سهوا اتفاق بیفتد نماز را باطل مى‏کند مثلا پشت به قبله کرده، نمازش باطل است و اگر کارى که عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى‏ کند انجام نداده باید فورا مقدارى که فراموش کرده بجاآورد.

1270 هرگاه بعد از سلام نماز عملى انجام دهد که اگر در نماز عمدا یا سهوا اتفاق بیفتد نماز را باطل مى‏ کند مثلا پشت به قبله نماید و است ولى اگر پیش از انجام کارى که نماز را باطل مى ‏کند یادش بیاید باید برگردد و دو سجده‏اى را که فراموش کرده بجا آورد و تشهد و سلام را دوباره بعد از آن بگوید و دو سجده سهو براى سلامى که اول گفته بجا آورد و نمازش صحیح است و احتیاط مستحب آن است که اصل نماز را بعد از آن اعاده نماید.

1271 اگر بفهمد نماز را پیش از وقت‏خوانده ، یا پشت به قبله یا به طرف راست‏یا به طرف چپ قبله بجا آورده، باید دوباره بخواند و اگر وقت گذشته قضا نماید.


  



نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 11 فروردین 1389 توسط مهدی
 
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | تهیه و طراحی : مهدی شعبان | :